स्थितिsthitif.Standing, remaining, staying, abiding, living, stay, residence; स्थितिं नो र दध्याः क्षणमपि मदान्धेक्षण सखे…
[स्था-क्तिन्]
- Standing, remaining, staying, abiding, living, stay, residence; स्थितिं नो र दध्याः क्षणमपि मदान्धेक्षण सखे Bv.1.52; रक्षोगृहे स्थितिर्मूलमग्निशुद्धौ त्वनिश्चयः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.6.
- Stopping, standing still, continuance in one state; प्रस्थितायां प्रतिष्ठेथाः स्थितायां स्थितिमाचरेः R.1.89.
- Remaining stationary, fixity, steadiness, firmness, steady application or devotion; मम भूयात् परमात्मनि स्थितिः Bv.4.23; Māl.5.22.
- A state, position, situation, condition; एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति Bg.2.72.
- Natural state, nature, habit; सपर्वतावनां कृत्स्नां व्यथयिष्यामि ते स्थितिम् Rām.7.98.1; अथ वा स्थितिरियं मन्दमतीनाम् H.4.
- Stability, permanence, perpetuation, continuance; वंशस्थितेरधिगमान्महति प्रमोदे V.5.15; कन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञः Ku.1.18; Mv.7.3; R.3.27.
- Correctness of conduct, steadfastness in the path of duty, decorum, duty, moral rectitude, propriety; अमंस्त चानेन परार्ध्यजन्मना स्थितेरभेत्ता स्थितिमन्तमन्वयम् R.3.27;11.65;12.31; कन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञः (विधिनोपयेमे) Ku.1.18; Ś.5.1.
- Maintenance of discipline, establishment of good order (in a state); स्थित्यै दण्डयतो दण्ड्यान् R.1.25.
- Rank, dignity, high station or rank.
- Maintenance, sustenance; जग्धार्धैर्नवसल्लकीकिसलयैरस्याः स्थितिं कल्पयन् Māl.9.32; R.5.9.
- Continuance in life, preservation (one of the three states of human beings); सर्गस्थितिप्रत्यवहारहेतुः R.2.44; Ku.2.6.
- Cessation, pause, stop, restriction; नासां कश्चिदगम्योस्ति नासां च वयसि स्थितिः Pt.1.143.
- Wellbeing, welfare.
- Consistency.
- A settled rule, ordinance, decree, an axiom or maxim; अबान्धवं शवं चैव निर्हरेयुरिति स्थितिः Ms.1.55.
- Settled determination.
- Term, limit, boundary.
- Inertia, resistance to motion.
- Duration of an eclipse.
- Regard, consideration, account; नासां च वयसि स्थितिः Pt.1.143.
Derived forms and compounds
-
-ज्ञ Adjective knowing the bounds of morality; कन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञः Ku.1.18.
-
-पद् the epithet of Viṣṇu; पादेषु सर्वभूतानि पुंसः स्थितिपदो विदुः Bhāg.2.6.18.
-
-पदम् the proper basin (for flow), the right path;
-
-अपामुद्वृत्तानां निजमुपदिशन्त्या स्थितिपदम् Mu.3.8.
-
-भिद् Adjective violating the bounds of morality.
-
-मार्गः the way to compose (the mind); मनसश्च स्थितिमार्गमाललम्बे Bu. Ch. 5.9.
-
-स्थापक Adjective fixing in the original position, having the power of restoring to a previous state, having elastic properties. (-कः) elasticity, capability of recovering the former position.
In the Gita·1·14·2·72·17·27·6·33
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
- स्थितौsthitaulocative singular of the feminine noun sthiti (firm abiding, foundation).
- स्थितिःsthitiḥnominative singular of the feminine noun sthiti (firm abiding, foundation).
- स्थितिम्sthitimaccusative singular of the feminine noun sthiti (firm abiding, foundation).
