Search all dictionaries

Derived forms and compounds

• -रः

  1. A lord, master; ईश्वरं लोकोऽर्थतः सेवते Mu.1.14; so कपीश्वरः, कोशलेश्वरः, हृदयेश्वरः etc.
  2. A king, prince, ruler; राज्यमस्तमितेश्वरम् R.12.11; Ms.4.153, 9.278.
  3. A rich or great man; तृणेन कार्यं भवतीश्वराणाम् Pt.1.71; R.3.46; Bh.3.59; मा प्रयच्छेश्वरे धनम् H.1.14; Compare "To carry coals to Newcastle."
  4. A husband; नेश्वरे परुषता सखि साध्वी Ki.9.39.
  5. The Supreme God (परमेश्वर); ईश एवाहमत्यर्थं न च मामीशते परे । ददामि च सदैश्वर्य- मीश्वरस्तेन कीर्तितः ॥ Skanda Parasmaipada; Compare also ईश्वरस्तु पर्जन्यवद् द्रष्टव्यः Brahmasūtra-Śāṅkarabhāṣya.
  6. Name of Śiva; यस्मिन्नीश्वर इत्यनन्यविषयः शब्दो यथार्थाक्षरः V.1.1.
  7. The god of love, cupid.
  8. The Supreme Soul; the soul.
  9. The eleventh year (संवत्सर) of the Śālivāhana era.

• -रा, -री Name of Durgā; of Lakṣmī; or of one of the śaktis; ईश्वरीं सर्वभूतानां त्वामिहोपह्वये श्रियम् (श्रीसूक्तम्);

• -री

  1. Name of several plants and trees; लिङ्गिनीलता, वन्ध्या- कर्कटी, क्षुद्रजटा and नाकुलीवृक्ष.
  2. A rich woman.

• -अधीन Adjective subject to a lord or king, dependent on a a lord or god.

• -कान्तम्

  1. A class of buildings.
  2. A ground plan in which the whole area is divided into 961 equal squares (एकषष्टिसमाधिक्यं पदं नवशतायुतम् । एव- मीश्वरकान्तं स्यात् ...... Mānasāra 7.46-48.

• -कृष्णः Name of the author of Sāṅkhya Kārikā.

• -निषेधः denial of the existence of god, atheism.

• -निष्ठ Adjective trusting in god.

• -पूजक Adjective pious, devout.

• -पूजा worship of god.

• -प्रसादः divine favour.

• -भावः royal or imperial state; दानमीश्वर- भावाय Bg.18.43.

• -विभूतिः Feminine the several forms of the Supreme god; for a full enumeration see Bg.1.19-42.

• -सद्मन् Neuter a temple.

• -सभम् a royal court or assembly. सभा राजामनुष्यपूर्वा ParasmaipadaII.4.23.

• -सेवा worship of god.