वयस्vayasn.Age, any time or period of life; गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिङ्गं न च वयः U.4.11; नवं वयः R.2.47; पश्चिमे…
[अज्-असुन् वीभावः]
- Age, any time or period of life; गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिङ्गं न च वयः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)4.11; नवं वयः R.2.47; पश्चिमे वयसि 19.1; न खलु वयस्तेजसो हेतुः Bh.2.38; तेजसां हि न वयः समीक्ष्यते R.11.1.; Ku.5.16; Bhāg.1.26.4.
- Youth, the prime of life; वयसि गते कः कामविकारः Charpaṭa. S.1; Bhāg.8.15.17; वयोगते किं वनिताविलासः Subhāṣ.; so अतिक्रान्तवयाः.
- A bird in general; स्मरणीयाः समये वयं वयः Name2.62; मृगवयोगवयोप- चितं वनम् R.9.53;2.9; Śi.3.55;11.47.
- A crow; वयांसि किं न कुर्वन्ति चञ्च्वा खोदरपूरणम् Pt.1.23 (here it may mean 'a bird' also.).
- Vedic Sacrificial food or oblation.
- Energy, strength.
- Health, soundness of constitution.
Derived forms and compounds
-
-अतिग, -अतीत Adjective (-वयोतिग etc.) advanced in age, aged, decrepit.
-
-अधिक Adjective (-वयोधिक) older in age, senior.
-
-अवस्था (वयोवस्था) stage or period of life, measure of age; वयोऽवस्थां तस्याः श्रुणुत Māl.9.29.
-
-कर Adjective causing health and vigour of life, prolonging life.
-
-गत
- Adjective
- come of age.
- advanced in years; अयमितर आत्मा कृतकृत्यो वयोगतः प्रैति Ait. Up.2.4. (-तम्) the departure of youth.
-
-परिणतिः, -परिणामः ripeness of age; advanced or old age.
-
-प्रमाणम्
- measure or length of life.
- duration of life.
-
-बाल Adjective young in years.
-
-वृद्ध Adjective (-वयोवृद्ध) old, advanced in years.
-
-संधिः
- transition from one period of life to another; त्रयो वयःसंधयः.
- puberty, maturity (period of coming of age).
-
-स्थ
- Adjective (-वयःस्थ or -वयस्थ)
- youthful; नानावर्णविभक्तानां वयःस्थानां तथैव च Rām.1.53.2.
- grown up mature.
- strong, powerful. (-स्थ) a friend; contemporary.
- (स्था) a female companion.
- the yellow myrobalan tree.
- small cardamoms.
-
-स्थानम् firmness of youth.
-
-हानिः
- Feminine
- (वयोहानिः) loss or decline of youth.
- loss of youthful vigour.
Source: ApteApte entry