श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry अध्वन्

  1. अध्वन्adhvana traveller.
    1. a traveller.
    2. an intelligent person.

    Derived forms and compounds

    • -अधिपः, -ईशः ष. त. an officer in charge of the public roads.

    • -अयनम् अध्वन्ययनम् journey, travel.

    • -पतिः

      1. the sun (दिवैव पथिकानां गमनात् रात्रौ च गमननिषेधात् सूर्यस्य अध्वपालकत्वम् or अध्वनः आकाशस्य पतिः).
      2. inspector of the road.

    • -रथः अध्वने हितः पर्याप्तो रथः शाक. त.

    • -गः

      1. one who travels; a traveller, way-farer; Av.13.1.36. सन्तानकतरुच्छाया- सुप्तविद्याधराध्वगम् Ku.6.46 (denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedगामिन्).
      2. a camel.
      3. a mule.
      4. the sun; denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedभोग्यः Name of a tree, Spondias Mangifera (आम्रातकवृक्ष) अध्वगैः अयत्नलम्यफलत्वात् भोग्यः (Marâthî आंबाडा). (-गा) the Ganges.

    • -गत् Masculine [अध्वानं गच्छति; गम्-क्विप् ParasmaipadaVI.4.4] a traveller.

    • -गत्यन्तः गन्तव्यः ष. त. measure of length applicable to roads; कालभावा- ध्वगन्तव्यः Mbh. Vārt. on Parasmaipada1.4.51.

    • -जा अध्वनि जायते; जन्-ड A plant (स्वर्णुली or स्वर्णपुष्पी).

    • अध्वन् adhvan, Masculine

      1. [अत्ति बलं; अद्-क्वनिप् धादेशः Uṇ.4.115; perhaps from अत् also]
      2. (a) A way, road; passage, orbit (of planets etc.); मुक्ताध्वानं ये लङ्घयेयुर्भवन्तम् Me.54. (b) Distance, space (traversed or to be traversed); पञ्चदशयोजनमात्रमध्वानं जगाम K.119,12; कियत्यध्वनि सा उज्ज- यिनी 27; Dk.13; अपि लङ्धितमध्वानं बुबुधे न बुधोपसः R.1. 47; उल्लङ्घिताध्वा Me.45; कालाध्वनोरत्यन्तसंयोगे etc. (c) Journey, travel, course, march; नैकः प्रपद्येताध्वानम् Ms.4.6 undertake a journey; अध्वसु त्रिषु विसृष्टमैथिलः R.11.57 after three marches; परिक्लान्तः किलाध्वना Ki.11.2 wayworn; अध्वश्रमपरिगतम् Me.17.4; अध्वा वर्णकफस्थौल्यसौकुमा- र्यविनाशनः Suśr.
      3. A recension of the Vedas and the school upholding it (शाखा, अवयव) एकविंशत्यध्वयुक्त- मृय्वेदमृषयो विदुः । सहस्राध्वा सामवेदो यजुरेकशताध्वकम् ॥ अध्वा देवगतिः शाखा इति पर्यायवाचकाः ।
      4. Time (Kāla), time personified, (being the eater of all) दुर्मरं पुरुषेणेह मन्ये ह्यध्वन्यनागते Mb.14.8.24.
      5. Air; sky, atmosphere.
      6. Place. प्रस्थितं दीर्घमध्वानं स्वबन्धुमिव बान्धवाः Rām.5.1.45.
      7. Means, resource; method.
      8. Attack (अधिकदुरारोह- णम्). अध्वन् is changed to अध्व after prepositions; प्राध्वः, व्यध्वः etc.

    • -अतिः

      1. अध्वानमतति, अत्-इ
      2. a travelling coach.
      3. अध्वैव रथो यस्य a messenger skilled in travelling (पथि प्रज्ञो दूतः).

    • -शल्यः [अध्वनि शल्यमिव आचारतीति क्विप्- अच् Tv.] Name of a tree (अपामार्ग) (अध्वगानां पादवस्त्रादौ शल्यवद्वेधकारकत्वात् तथात्वम्) (Marâthî आघाडा).

    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under अ

Part 11 of 52 अध्युष्ट्र – अनमितंपचAll parts
  1. अ – अक्तु
  2. अक्त्रम् – अग्नायी
  3. अग्नि – अचित्वस्
  4. अचिन्तित – अञ्जलिका
  5. अञ्जस् – अतिचमू
  6. अतिचर् – अतिरोग
  7. अतिलङ्घनम् – अत्याचार
  8. अत्यादित्य – अद्रव्यम्
  9. अद्रि – अधिराज्
  10. अधिराज्यम् – अध्युष्ट
  11. अध्युष्ट्र – अनमितंपच
  12. अनमित्र – अनानुपूर्व्यम्
  13. अनानुभूति – अनिर्देश
  14. अनिर्देश्य – अनुगामुक
  15. अनुगिरम् – अनुनिर्देश
  16. अनुनिर्वाप – अनुब्राह्मणम्
  17. अनुब्राह्मणिन् – अनुवाक
  18. अनुवाक्या – अनुसाम
  19. अनुसामन्त – अन्तरेण
  20. अन्तर्गत – अन्वारभ्
  21. अन्वारभ्य – अपतानक
  22. अपतानकिन् – अपरिक्रम
  23. अपरिक्लेश – अपसर
  24. अपसरणम् – अपाष्टि
  25. अपाष्ठ – अप्रकृति
  26. अप्रकृष्ट – अप्राप्त
  27. अप्राप्ति – अभिक्रमणम्
  28. अभिक्रान्तिन् – अभिनन्द्
  29. अभिनन्द – अभिमाद्यत्क
  30. अभिमान – अभिव्याप्
  31. अभिव्यापक – अभिसायम्
  32. अभिसार – अभ्यर्थनम्
  33. अभ्यर्थनीय – अभ्युपगम्
  34. अभ्युपगम – अमिनत्
  35. अमिलातकम् – अयशस्
  36. अयशस्य – अरातीयु
  37. अरातीवन् – अर्थत
  38. अर्थना – अलाञ्छन
  39. अलाण्डु – अवक्रुष्ट
  40. अवक्रोश – अवज्ञा
  41. अवज्ञात – अवनामिन्
  42. अवनाय – अवरुग्ण
  43. अवरुदित – अवष्वन्
  44. अवष्वाण – अवाच्
  45. अवाचीन – अविनाश
  46. अविनिगम – अवेक्षमाण
  47. अवेक्षा – अशारीरिक
  48. अशाश्वत – अश्विनी
  49. अश्विमत् – असक्त
  50. असक्ति – असुष्वि
  51. असुसू – अस्वतन्त्र
  52. अस्वत्वम् – अह्वला