अर्थिन्arthina.Seeking to gain or obtain, wishing for, desirous of, with instr. or in comp. अर्थिनश्च राजानो हिरण्येन भवन्ति…
[अर्थ्-इनि]
- Seeking to gain or obtain, wishing for, desirous of, with Instrumental or in comp. अर्थिनश्च राजानो हिरण्येन भवन्ति । MBh. on ParasmaipadaI.1.1. etc. तुषैरर्थिनः Dk.132; कोषदण्डाभ्याम्denotes that the rest of the word under consideration is to be supplied Mu.5; को वधेन ममार्थी स्यात् Mb., Ve.6.25; अर्थार्थी Pt.1.4, अर्थार्थी जीवलोकोऽयम् Pt.1.9.
- Entreating or begging anyone (with Genitive); सर्वत्र मण्डूकवधः क्रियतामिति यो मयाऽर्यी Mb.3.192.24. अर्थी वररुचिर्मेऽस्तु Ks.
- Possessed of desires; अनर्थी प्रार्थ- नावहः R.1.18. Masculine
- One who asks, begs or solicits; a beggar, suppliant, suitor; यथाकामार्चितार्थिनाम् R.1.6; 2.64;4.31;9.27; कोऽर्थी गतो गौरवम् Pt.1.146; One who asks for a girl in marriage, a wooer; Y.1.6; कन्या- रत्नमयोनिजन्म भवतामास्ते वयं चार्थिनः Mv.1.3.
- (In law) A plaintiff, complainant, prosecutor; स धर्मस्थसखः शश्वदर्थि- प्रत्यर्थिनां स्वयम् । ददर्श संशयच्छेद्यान् व्यवहारानतन्द्रितः R.17.39; अर्थी कार्यं निवेदयेत् Śukra.4.575; सभान्तः साक्षिणः प्राप्तानर्थि- प्रत्यर्थिसन्निधौ Ms.8.79.
- A servant, follower.
- A master or lord.
Derived forms and compounds
-
-भावः state of a suppliant, begging, request; कं याचे यत्र तत्र ध्रुवमनवसरग्रस्त एवार्थिभावः Māl.9.3.
-
-सात् Adverb at the disposal of beggars; विभज्य मेरुर्न यदर्थिसात्कृतः Name1.16. Compare अर्थी तु याचको विद्यात् यस्यार्थः स च अर्थवान्.
