श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry कष्ट

  1. कष्टkaṣṭaa.Bad, evil, ill, wrong; रामहस्तमनुप्राप्य कष्टात् कष्टतरं गता R.15.43. 'gone from bad to worse', (reduced to a…

    [कष्-क्त]

    1. Bad, evil, ill, wrong; रामहस्तमनुप्राप्य कष्टात् कष्टतरं गता R.15.43. 'gone from bad to worse', (reduced to a wretched condition).
    2. Painful, grievous; मोहादभूत्कष्टतरः प्रबोधः R.14.56; कष्टोऽयं खलु भृत्य- भावः Ratn.1. full of cares; Ms.7.5; Māl.9.37; Y.3.29; कण्टा वृत्तिः पराधीना कष्टो वासो निराश्रयः । निर्धनो व्यवसायश्च सर्वकष्टा दरिद्रता ॥ Chān.59
    3. Difficult; स्त्रीषु कष्टोऽधिकारः V.3.1; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)7.
    4. Hard to subdue (as an enemy); स हि कष्टतरो रिपुः Ms.7.186; कष्टमाहुररिं बुधाः 21.
    5. Mischievous, hurtful, injurious; कष्टोऽनिलो हरति लम्पट एष नीवीम् Bhāg.5.2.14.
    6. Boding evil.
    7. Sorrowful, miserable.

    Derived forms and compounds

    • -ष्टम्

      1. Evil, difficulty, misery, suffering, hardship, pain; कष्टं खल्वनपत्यता Ś.6; धिगर्थाः कष्टसंश्रयाः Pt.1.163 Vartious reading
      2. Sin, wickedness.
      3. Difficulty, effort; कष्टेन somehow or other.
    • -ष्टम् Indeclinable Alas ! Ah ! हा धिक् कष्टम्; हा कष्टं जरयाभिभूतपुरुषः पुत्रैरवज्ञा- यते Pt.4.78.

    • -आगत Adjective arrived or got with difficulty.

    • -कर Adjective giving pain, troublesome.

    • -कारः -कारकः the world (as the scene of miseries).

    • -तपस् Adjective one who practises hard penance; Ś.7.

    • -भागिनेयः a wife's sister's son.

    • -मातुलः a brother of a stepmother.

    • -संश्रय Adjective attended with troubles; आये दुःखं व्यये दुःखं धिगर्थाः कष्टसंश्रयाः Pt.1.163;2.121.

    • -साध्य Adjective to be accomplished with difficulty.

    • -स्थानम् a bad station, a difficult or disagreeable place.

Browse by letter

Headwords under क

Part 7 of 20 कषिका – कानिष्ठिकम्All parts
  1. क् – कटकटा
  2. कटकटापयति – कण्डुर
  3. कण्डूति – कन्युषम्
  4. कप् – करीष
  5. करीषंकषा – कलटम्
  6. कलत – कषि
  7. कषिका – कानिष्ठिकम्
  8. कानिष्ठिनेय – कार्कीक
  9. कार्ण – कासार
  10. कासिका – कुंश्
  11. कुक् – कुण्डिनम्
  12. कुण्डिना – कुलंभर
  13. कुलक – कूचिका
  14. कूज् – कृषाण
  15. कृषि – कोट
  16. कोटक – कौर्प्य
  17. कौर्म – क्रोडीकृ
  18. क्रोडीमुख – क्षर्
  19. क्षर – क्षोड
  20. क्षोणि – क्ष्वेल्