Apte Dictionary

1. दैवdaivaa.(-वी f.) [देवादागतः अण्]

   1. (-वी Feminine) देवादागतः अण्
   2. Relating to gods, caused by or coming from gods, divine, celestial; संस्कृतं नाम दैवी वागन्वाख्याता महर्षिभिः Kāv.1.33; दैवीनां मानुषीणां च प्रतिहर्ता त्वमापदाम् R.1.6; Y.2.235; Bg.4.25; 9.13;16.3; Ms.3.75.
   3. Royal; दैवी वाग्यस्य नाभवत् Rāj. T.5.26.
   4. Depending on fate, fatal.
   5. Possessing the quality of सत्त्व.

   Derived forms and compounds

   • -वः

     1. (id est, that is विवाहः) One of the eight forms of marriage, that in which the daughter is given away at a sacrifice to the officiating priest; यज्ञस्य ऋत्विजे दैवः Y.1.59 (for the eight forms of marriage see उद्वाह or Ms.3.21).
     2. A worshipper of god (देवभक्त); दैवान् सर्वे गुणवन्तो भवन्ति Mb. 12.158.35.
     3. trusting to fate, fatalist.
     4. fated. predestined.

   • -वम्

     1. Fate, destiny, luck, fortune; पूर्वजन्म- कृतं कर्म तद्दैवमिति कथ्यते H. दैवमविद्वांसः प्रमाणयन्ति Mu.3; विना पुरुषकारेण दैवमत्र न सिध्यति 'God helps those who help themselves'; दैवं निहत्य कुरु पौरुषमात्मशक्त्या Pt.1.361. (दैवात् by chance, luckily, accidentally.)
     2. A god, deity.
     3. A religious rite or offering, an oblation to gods; उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकम् Rām.1.23.2.
     4. A kind of Śrāddha ceremony.
     5. Parts of the hands sacred to the gods, id est, that is the tips of the fingers; Compare Ms.2.59.
     6. Royal duties; न तु केवलदैवेन प्रजाभावेन रेमिरे Mb.1.222.1.
     7. A science phenomena, unusuals (उत्पातs); Ch. Up. 7.1.2.
     8. fated.
     9. natural.

   • -कोविद्, -चिन्तकः, -ज्ञः an astrologer, a fortune-teller, पुरोहित प्रकुर्वीत दैवज्ञमुदितोदितम् Y.1.313; Kām.9,25.

   • -गतिः Feminine turn or course of fate; मुक्ताजालं चिरपरिचितं त्याजितो दैवगत्या Me.96.; Pt.3.174.

   • -चिन्ता fatalism; astrology.

   • -ज्ञ Adjective knowing fate or men's destinies.

   • -तन्त्र Adjective dependent on fate.

   • -दत्त Adjective innate, natural.

   • -दीपः the eye.

   • -दुर्विपाकः hardness of fortune, adverseness or unpropitiousness of fate, an evil turn of fate; Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.4.

   • -दोषः badness of fate.

   • -पर Adjective

   • -वाणी

     1. a voice from heaven.
     2. the Sanskrit language; Compare Kāv.1.33. quoted above.

   • -विद् Masculine an astrologer.

   • -सभेयम् a variety of sandal-wood red and smelling like a lotus-flower; Kau. Atmanepada 2.11.

   • -हत Adjective ill-fated; सुरक्षितं दैवहतं विनश्यति Subhāṣ.

   • -हीन Adjective ill-fated, unfortunate, unlucky.

   • -वी

     1. A woman married according to the form of marriage called daiva quod vide, which see above.
     2. Adjective Divine, super-human; दैवी संपद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता Bg.16.5.
     3. A division of medicine (the medical use of charms, prayers etc.).

   • -अत्ययः evil resulting from unusual natural phenomena.

   • -अधीन, -आयत्त Adjective dependent on fate; दैवायत्तं कुले जन्म मदायत्तं तु पौरुषम् Ve.3.33.

   • -अहोरात्रः a day of the gods id est, that is the human year.

   • -इज्य Adjective sacred to Jupiter (गुरु), -topaz.

   • -उपहत Adjective illfated, unfortunate; दैवेनोपहतस्य बुद्धिरथवा सर्वा विपर्यस्यति Mu.6.8.

   • -ऊढा a woman married according to the Daiva ritual. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedज the son of such a woman; दैवोढाजः सुतश्चैव सप्त सप्त परावरान् Ms.3.38.

   • -कर्मन् Neuter offering, oblations to gods.

   • -कृत Adjective

   • -प्रश्नः

     1. fortune-telling, astrology.
     2. a voice from heaven. नक्तं निर्गत्य यत्किञ्चिच्छुभाशुभकरं वचः । श्रूयते तद्विदुर्धीरा दैवप्रश्नमुपश्रुतिम् ॥ -युगम् 'a Yuga of the gods' said to consist of 12 divine years, but see Kull. on एतद् द्वादशसाहस्रं देवानां युगमुच्यते Ms.1.71.

   • -योगः a lucky coincidence, fortuitous combination, fortune, chance. (दैवयोगेन, दैवयोगात् fortunately, accidentally.)-रक्षित Adjective guarded by the gods; अरक्षितं तिष्ठति दैवरक्षितम् Subhāṣ.

   • -लेखकः a fortune-teller, an astrologer.

   • -वशः, -शम् the power of destiny, subjection to fate.

   In the Gita·7·14·16·5·9·13·16·3·16·6

   दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।

   • दैवीdaivīnominative singular of the feminine form of the adjective daiva (divine).
   • दैवीम्daivīmaccusative singular of the feminine form of the adjective daiva (divine).
   • दैवःdaivaḥnominative singular of the masculine form of the adjective daiva (divine).

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• दृंहणम्
• दृंहित
• दृकम्
• दृडक
• दृढ
• दृढयति
• दृढीकरणम्
• दृढीकृ
• दृत
• दृति
• दृत्यम्
• दृध्रम्
• दृन्फू
• दृन्भू
• दृप्
• दृप्त
• दृप्र
• दृफ्
• दृब्ध
• दृब्धि
• दृभ्
• दृम्फू
• दृश्
• दृशति
• दृशद्
• दृशा
• दृशान
• दृशालु
• दृशि
• दृशीक
• दृश्य
• दृश्वन्
• दृश्वर
• दृषद्
• दृषद्वत्
• दृष्ट
• दृष्टि
• दृष्टिन्
• दृह्
• दॄ
• दे
• देदीप्यमान
• देय
• देव्
• देव
• देवक
• देवकी
• देवकीय
• देवट
• देवट्टी
• देवता
• देवत्य
• देवद्र्यञ्च
• देवन्
• देवन
• देवयानी
• देवयु
• देवर
• देवल
• देवलक
• देवसात्
• देवाट
• देवाला
• देविक
• देवितव्य
• देवितृ
• देविल
• देवी
• देवृ
• देवेशय
• देव्यम्
• देश
• देशक
• देशना
• देशिक
• देशित
• देशिनी
• देशी
• देशीय
• देश्य
• देष्टव्य
• देष्टृ
• देष्णम्
• देष्णु
• देह
• देहंभर
• देहला
• देहलि
• देहवत्
• देहिका
• देहिन्
• दै
• दैक्ष
• दैतेय
• दैत्य
• दैत्या
• दैत्याय
• दैन
• दैनम्
• दैनिकी
• दैप
• दैर्घ्यम्
• दैव
• दैवक
• दैवत
• दैवतस्
• दैवत्य
• दैवल
• दैवसिक
• दैवाकरि
• दैवारिप
• दैवासुरम्
• दैविक
• दैविन्
• दैव्य
• दैशिक
• दैष्टिक
• दैहिक
• दैह्य
• दो