श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry पाण्डु

  1. पाण्डुpāṇḍua white blanket.

    Derived forms and compounds

    • -कम्बलः

      1. a white blanket.
      2. a warm upper garment.
      3. the housing of a royal elephant.
      4. A kind of stone.

    • -कम्बलिन्

      1. Masculine
      2. a carriage covered with a woollen blanket.
      3. the housings of a royal elephant.

    • -पुत्रः a son of Pāṇḍu, any one of the five Pāṇḍavas.

    • -पृष्ठ Adjective 'white-backed', having no auspicious marks on the body, one from whom nothing great is to be expected.

    • -भावः Becoming yellowish white, pale; न कलङ्कानुगमो न पाण्डुभावः Bv.2.1.

    • -भूमः a region full of chalky soil.

    • पाण्डु pāṇḍu, Adjective

      1. Pale-white, whitish, pale, yellowish; यथा पाण्ड्वाविकम् Bṛi. Up.2.3.6; विकलकरणः पाण्डुच्छायः शुचा परिदुर्बलः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3.22. ण्डुः The pale-white or yellowish-white colour.
      2. Jaundice.
      3. A white elephant.
      4. Name of the father of the Pāṇḍavas. [He was begotten by Vyāsa on Ambālikā, one of the widows of Vichitravīrya. He was called Pāṇḍu, because he was born pale (पाण्डु) by reason of his mother having become quite pale with fear when in private with the sage Vyāsa; (यस्मात् पाण्डुत्वमापन्ना विरूपं प्रेक्ष्य मामिह । तस्मादेव सुतस्ते वै पाण्डुरेव भविष्यति Mb.) He was prevented by a curse from having progeny himself; so he allowed his first wife Kuntī to make use of a charm she had acquired from Durvāsas for the birth of sons. She gave birth to Yudhiṣṭhira, Bhīma and Arjuna; and Mādrī, his other wife, by the use of the same charm, gave birth to Nakula and Sahadeva. One day Pāṇdu forgot the curse under which he was labouring, and made bold to embrace Mādrī, but he fell immediately dead in her arms.] -Compound

    • -आमयः jaundice.

    • -मृत्तिका

      1. white or pale soil.
      2. the opal.

    • -मृद् Feminine chalk.

    • -रङ्गः Name of a god (at Pandharpur), Viṭṭhala.

    • -रागः whiteness, pallor.

    • -रोगः jaundice.

    • -लेखः a sketch made with chalk; a rough draft or sketch made on the ground, board etc.; पाण्डुलेखेन फलके भूमौ वा प्रथमं लिखेत् । न्यूनाधिकं तु संशोध्य पश्चात् पत्रे निवेशयेत् ॥ Vyāsa.

    • -लोहम् silver; पाण्डुलोहशृङ्खलात्मना मया पादपद्मयोर्युगलं तव निगडयित्वा Dk.1.

    • -वर्ण Adjective White.

    • -शर्करा light-coloured gravel (प्रमेहभेद).

    • -शर्मिला an epithet of Draupadī.

    • -सोपाकः Name of a mixed tribe; चाण्डालात् पाण्डुसोपाकस्त्वक्सार- व्यवहारवान् Ms.1.37; Mb.13.48.26.

    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under प

Part 11 of 38 पाचन – पादक्रमिकAll parts
  1. प – पठक
  2. पठनम् – पनस्यति
  3. पनस्यु – पराहन्
  4. परि – परिचिन्त्
  5. परिचिन्तनम् – परिनिष्पत्ति
  6. परिन्यास – परिमृज्
  7. परिमृद् – परिशुश्रूषा
  8. परिशुष् – परेत
  9. परेति – पर्वतीकृ
  10. पर्वतीय – पाचक
  11. पाचन – पादक्रमिक
  12. पादयति – पारिन्द्र
  13. पारिपन्थिक – पाशिक
  14. पाशिक्यम् – पिनाकी
  15. पिन्यास – पुण्ड्
  16. पुण्ड – पुष्पंधय
  17. पुष्पकम् – पृषोदर
  18. पृषोद्यानम् – पौंश्चलेय
  19. पौंश्चल्यम् – प्रकाश्
  20. प्रकाश – प्रघुण
  21. प्रघूर्ण – प्रण
  22. प्रणख – प्रतिग्रहिन्
  23. प्रतिग्रहीतृ – प्रतिबन्धि
  24. प्रतिबन्धिन् – प्रतिशक्
  25. प्रतिशम – प्रतीपायते
  26. प्रतीरम् – प्रत्युत्क्रम
  27. प्रत्युत्थानम् – प्रधानेन
  28. प्रधारण – प्रभञ्ज्
  29. प्रभञ्जनम् – प्रमेदित
  30. प्रमेय – प्रवयस्
  31. प्रवर – प्रवेल
  32. प्रवेश – प्रसारणम्
  33. प्रसारिणी – प्रहर्षणम्
  34. प्रहर्षित – प्राति
  35. प्रातिका – प्रार्थनीय
  36. प्रार्थयितृ – प्रेङ्ख्
  37. प्रेङ्ख – प्लक्ष
  38. प्लव – प्सुर