Apte Dictionary

1. पादpādaafter the interval of a step.

   1. after the interval of a step.
   2. close or near to.

   Derived forms and compounds

   • -अन्तिकम् Indeclinable near to, towards any one.

   • -अम्बु Neuter butter-milk containing a fourth part of water.

   • -अम्भस् Neuter water in which the feet (of revered persons) have been washed.

   • -अरविन्दम्, -कमलम्, -पङ्कजम्, -पद्मम् a lotus-like foot.

   • -अर्घ्यम् a gift to a Brāhmāṇa or a venerable person.

   • -आवर्तः

     1. a wheel worked by the feet for raising up water from a well.
     2. a square foot.

   • -आसनम् a foot-stool.

   • -आस्फालनम् trampling or motion of the feet, floundering.

   • -आहतः Adjective kicked.

   • -आहति

     1. Feminine
     2. treading or trampling.
     3. a kick.

   • -अर्धम्

     1. half a quarter, an eighth; पादं पशुश्च योषिच्च पादार्धं रिक्तकः पुमान् Ms.8.44.
     2. half a line of a stanza.

   • -अलिन्दी a boat.

   • -अवनामः bowing to a person's feet; इति कृतवचनायाः कश्चिदभ्येत्य बिभ्यद्गलितनयनवारेर्याति पादावनामम् Śi.11.35.

   • -अवनेजः washing another's feet; विभ्व्यस्तवा- मृतकथोदवहास्त्रिलोक्याः पादावनेजसरितः शमलानि हन्तुम् Bhāg. 11.6.19.

   • -अवसेचनम्

     1. washing the feet.
     2. the water used for washing the feet; दूरात् पादावसेचनम् Ms. 4.151.

   • -अष्ठीलः the ankle; मर्मस्वभ्यवधीत् क्रुद्धः पादाष्ठालैः सुदारुणैः Mb.1.8.24.

   • -आघातः a kick.

   • -आनत

     1. Adjective prostrate, fallen at the feet of; कयासि कामिन् सुरतापराधात् पादानतः कोपनयावधूतः Ku.3.8. चतुरः, चत्वरः a slanderer.
     2. a goat.
     3. the fig-tree.
     4. a sand-bank.
     5. hail.

   • -चापल्यम् shuffling of the feet.

   • -चारः

     1. going on foot, walking; यदि च विहरेत् पादचारेण गौरी Me.62 'if Gaurī should walk on foot'; R.11.1
     2. the daily position of the planets.

   • -चारिन्

     1. Adjective उदकम्, जलम् water for washing the feet.
     2. water in which the feet of sacred and revered persons are washed, and which is thus considered holy; विष्णु- पादोदकं तीर्थं जठरे धारयाम्यहम्.

   • -उदरः a serpent; यथा पादो- दरस्त्वचा विनिर्मुच्यते Praśna. Up.5.5.

   • -उद्धूतम् stamping the feet.

   • -कटकः, -कम्, -कीलिका an anklet.

   • -कृच्छ्रम्

     1. a vow in which taking of meals and observing a fast are done on alternate days; Y.
     2. walking or going on foot.
     3. fighting on foot. (-Masculine)

   • -क्षेपः

     1. a footstep.
     2. a kick with the foot.

   • -गण्डीरः a morbid swelling of the legs and feet.

   • -ग्रन्थिः the ankle.

   • -ग्रहणम् seizing or clasping the feet (as a mark of respectful salutation); अकारयत् कारयितव्यदक्षा क्रमेण पादग्रहणं सतीनाम् Ku.7.27.

   • -पाशः

     1. a foot-rope for cattle.
     2. an anklet of small bells etc.
     3. a pedestrian.
     4. a foot-soldier.

   • -च्छेदनम् cutting off a foot; पादेन प्रहरन् कोपात् पादच्छेदन- मर्हति Ms.8.28.

   • -जः a sūdra; पादजोच्छिष्टकांस्यं यत्...... विशुद्धेद् दशभिस्तु तत् Mb.12.35.31.

   • -पीठिका

     1. a vulgar trade (as that of a barber).
     2. white stone.
     3. (शिकः, शी) a fetter; हस्तिपक-पादपाशिक-सैमिक-वनचर-पारिकर्मिकसखः Kau. Atmanepada
     4. a mat.
     5. a creeper.

   • -पीठः, -ठम् a foot-stool; चूडामणिभि- रुद्घृष्टपादपीठं महीक्षिताम् R.17.28; Ku.3.11.

   • -पः

     1. a tree; निरस्तपादपे देशे एरण्डोऽपि द्रुमायते H.1.67; अनुभवति हि मूर्ध्ना पादपस्तीव्रमुष्णम् Ś.5.7.
     2. a foot-stool. (-पा) a shoe. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedखण्डः, -ण्डम् a grove of trees. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedरुहा a climbing plant.

   • -पद्धतिः Feminine a track.

   • -परिचारकः a humble servant.

   • -पालिका an anklet.

   • -जलम्

     1. butter-milk mixed with one fourth of water.
     2. water for the feet.

   • -जाहम् the tarsus.

   • -तलम् the sole of the foot.

   • -त्रः, -त्रा, -त्राणम् a boot or shoe.

   • -दारी, -दारिका a chap in the feet, chilblain.

   • -दाहः a burning sensation in the feet.

   • -धावनिका sand used for rubbing the feet.

   • -नालिका an anklet.

   • -निकेतः a foot-stool.

   • -न्यासः movement of the feet; पादन्यासो लयमनुगतः M.2.9.

   • -बन्धनम्

     1. a chain, fetter.
     2. a stock of cattle.

   • -भटः a foot soldier.

   • -भागः a quarter.

   • -मुद्रा a footprint. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedपङ्क्तिः a track, trail.

   • -मूलम्

     1. the tarsus.
     2. the sole of the foot.
     3. the heel.
     4. the foot of a mountain.
     5. a polite way of speaking of a person; देवपादमूलमागताहम् K.8.

   • -यमकः paronomasia within the Pādas.

   • -रक्षः

     1. a shoe.
     2. a foot-guard; (Plural) armed men protecting the feet of an elephant in battle; शिरांसि पादरक्षाणां बीजवत् प्रवपन् मुहुः Mb.3.271.1.

   • -पूरणम्

     1. filling out a line; ParasmaipadaVI.1.134.
     2. an expletive; तु पादपूरणे भेदे समुच्चयेऽवधारणे Viśva.

   • -प्रक्षालनम् washing the feet; पादप्रक्षालने वज्री Subhāṣ.

   • -प्रणामः prostration (at the feet).

   • -प्रतिष्ठानम् a foot-stool.

   • -प्रधारणम् a shoe.

   • -प्रसारणम् stretching out the feet.

   • -प्रहारः a kick.

   • -बद्ध

     1. Adjective consisting of verses (as a metre). सेवनम्, सेवा showing respect by touching the feet.
     2. service.

   • -स्तम्भः a supporting beam, pillar, post.

   • -स्फोटः 'cracking of the feet', chilblain.

   • -हत Adjective kicked.

   • -हर्षः numbness of the feet after pressure upon the crural nerves; हृष्यतः चरणौ यस्य भवतश्च प्रसुप्तवत् । पादहर्षः सः विज्ञेयः कफवातप्रकोपजः ॥ Suśruta.

   • -हीनजलम् Water with a portion boiled, -हीनात् Indeclinable

   • पादः pādḥ

     1. पद्यते गम्यतेऽनेन करणे कर्मणि वा घञ्
     2. The foot (whether of men or animals); तयोर्जगृहतुः पादान् R.1.57; पादयोर्निपत्य, पादपतित etc. (The word पाद at the end of comp. is changed to पाद् after सु and numerals; id est, that is सुपाद्, द्विपाद्, त्रिपाद् etc.; and also when the first member is used as a standard of comparison, but is a word other than हस्ति etc.; see ParasmaipadaV.4.138-14; Exempli gratia, for example व्याघ्रपाद्. The nom. Plural of पाद is often added to names of persons or titles of address to show great respect or veneration; मृष्यन्तु लवस्य बालिशतां तातपादाः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6; जीवत्सु तातपादेषु 1.19; देवपादानां नास्माभिः प्रयोजनम् Pt.1; so एवमाराध्यपादा आज्ञापयन्ति Prab.1; so कुमारिलपादाः etc.
     3. A ray of light; बालस्यापि रवेः पादाः पतन्त्युपरि भूभृताम् Pt.1.328; Śi.9.34; R.16.53 (where the word has sense 1 also).
     4. The foot or leg of an inanimate object, as of a bed-stead; चतुष्पदी हि निःश्रेणी ब्रह्मण्येव प्रतिष्ठिता Mb.12.2.4.
     5. The foot or root of a tree; as in पादप.
     6. The foot of a mountain, a hill at the foot of a mountain (पादाः प्रत्यन्तपर्वताः); रेवां द्रक्ष्यस्युपलविषमे विन्ध्यपादे विशीर्णाम् Me.19; Ś.6.17.
     7. A quarter, fourth part; as in सपादो रूपकः 'one and one fourth rupee'; Ms.8.241; Y.2.174; कार्षापणे दीयमाने पादोऽपि दत्तो भवति ŚB. on MS.6.7.2.
     8. The fourth part of a stanza, a line.
     9. The fourth part of a chapter or book, as of the Adhyāyas of Pāṇini, or of the Brahma-sūtras.
     10. A part in general.
     11. A column, pillar; सहस्रपादं प्रासादं......अधिरोहन्मया दृष्टः Mb.5.143.3.
     12. A foot as a measure equal to twelve Aṅgulis.
     13. The quadrant of a circle.
     14. The foot-hole or bottom of a water-skin; इन्द्रियाणां तु सर्वेषां यद्येकं क्षरतीन्द्रियम् । तेनास्य क्षरति प्रज्ञा दृतेः पादादिवोदकम् ॥ Ms.2.99.
     15. A wheel; गिरिकूबरपादाक्षं शुभवेणु त्रिवेणुमत् Mb.3.175.4; Ki.12 21.
     16. A golden coin (weighing one tola); स ह गवां सहस्रमव- रुरोध दश दश पादा एकैकस्याः शृङ्गयोराबद्धा बभुवुः Bṛi. Up.3.1.1.

   • -अग्रम् the point or extremity of the foot; पादाग्रस्थितया मुहुः स्तनभरेणानीतया नम्रताम् Ratn.1.1.

   • -अङ्कः a foot-mark.

   • -अङ्गदम्, -दी an ornament for the foot, an anklet.

   • -अङ्गुलिः, -ली Feminine a toe.

   • -अङ्गुष्ठः the great toe.

   • -अङ्गुष्ठिका a ring worn on the great toe.

   • -अन्तः the point or extremity of the feet.

   • -अन्तरम्

     1. the interval of a step, distance of a foot. (-रे) Indeclinable
     2. without division or transition
     3. all at once.

   • -रक्षणम्

     1. a cover for the feet.
     2. a leather boot or shoe.

   • -रजस् Neuter the dust of the feet.

   • -रज्जुः Feminine a tether for the foot of an elephant.

   • -रथी a shoe, boot.

   • -रोहः, -रोहणः the (Indian) fig-tree.

   • -लग्नः Adjective lying at a person's feet.

   • -लेपः an unguent for the feet.

   • -वन्दनम् saluting the feet.

   • -वल्मीकः elephantiasis.

   • -विरजस् Feminine a shoe, boot. (-Masculine) a god.

   • -वेष्टनिकः, -कम् a stocking.

   • -शाखा a toe.

   • -शैलः a hill at the foot of a mountain.

   • -शोथः swelling of the foot; अन्योन्योपद्रवकृतः शोथः पादसमुत्थितः । पुरुषं हन्ति नारीं तु मुखजो गुह्यजो ह्ययम् ॥ Mādhava.

   • -शौचम् cleaning the feet by washing, washing the feet; पादशौचेन गोविन्दः (तृप्तः) Pt.1.172.

   • -संहिता the junction of words in a quarter of a stanza.

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• पाचन
• पाचनक
• पाचनिका
• पाचल
• पाचा
• पाजस्
• पाजस्यम्
• पाजिक
• पाञ्चकपाल
• पाञ्चजन्य
• पाञ्चदश
• पाञ्चदश्यम्
• पाञ्चनद
• पाञ्चभौतिक
• पाञ्चयज्ञिक
• पाञ्चरात्रम्
• पाञ्चवर्षिक
• पाञ्चशब्दिकम्
• पाञ्चार्थिक
• पाञ्चाल
• पाञ्चालक
• पाञ्चालिका
• पाञ्चाली
• पाञ्चालेय
• पाञ्चाल्य
• पाट्
• पाट
• पाटक
• पाटच्चर
• पाटनम्
• पाटल
• पाटलक
• पाटला
• पाटलावती
• पाटलि
• पाटलिक
• पाटलित
• पाटलिमन्
• पाटल्या
• पाटवम्
• पाटविक
• पाटित
• पाटी
• पाटीर
• पाठ
• पाठक
• पाठनम्
• पाठिक
• पाठित
• पाठिन्
• पाठीन
• पाठ्य
• पाडिनी
• पाण
• पाणि
• पाणिंधम
• पाणिंधय
• पाणिक
• पाणिका
• पाणिनि
• पाणिनीय
• पाण्डर
• पाण्डव
• पाण्डवायन
• पाण्डवीय
• पाण्डवेय
• पाण्डित्यम्
• पाण्डिमन्
• पाण्डु
• पाण्डुक
• पाण्डुकिन्
• पाण्डुर
• पाण्डुरिमन्
• पाण्ड्या
• पाण्य
• पाण़्ड्यकवाटकम्
• पाण़्ड्वम्
• पात्
• पात
• पातक
• पातकिन्
• पातङ्ग
• पातङ्गि
• पातञ्जल
• पातन
• पातनिका
• पातव्य
• पातालम्
• पाति
• पातिक
• पातित
• पातित्यम्
• पातिन्
• पातिली
• पातिव्रती
• पातुक
• पात्त्र
• पात्य
• पात्रकम्
• पात्रट
• पात्रटीर
• पात्रता
• पात्रम्
• पात्रयति
• पात्रसात्
• पात्रिक
• पात्रिन्
• पात्रीकृ
• पात्रीण
• पात्रीय
• पात्रीयम्
• पात्रीर
• पात्रेबहुल
• पात्रौकरणम्
• पाथ
• पाथस्
• पाथिस्
• पाथेयम्
• पाद
• पादक्रमिक