श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry मानव

  1. मानवmānavaa.(-वी f.) [मनोरपत्यम् अण्]
    1. (-वी Feminine) मनोरपत्यम् अण्
    2. Relating to or descended from Manu; मानवस्य राजर्षिवंशस्य प्रसवितारं सवितारम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)3; Ms.12.17.
    3. Human.

    Derived forms and compounds

    • -वः

      1. A man, human being; मनोर्वंशो मानवानां ततोऽयं प्रथितोऽभवत् । ब्रह्मक्षत्रा- दयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवाः Mb.; Ms.2.9;5.35.
      2. A lad, boy.
      3. Mankind (Plural).
      4. The subjects of a king (Plural) -वाः (Masculine Plural) Name of a school on Artha- śāstra; तेषामानुपूर्व्या यावानर्थोपघातस्तावानेकोत्तरो दण्डः इति मानवाः Kau. Atmanepada 2.7.25.

    • -वी

      1. A woman.
      2. Name of the daughter of स्वयंभू मनु; यथा ससर्ज भूतानि लब्ध्वा भार्यां च मानवीम् Bhāg.3.21.5.
      3. Name of a Jain शासनदेवता.

    • -वम्

      1. A particular fine, penance.
      2. A man's length (as a measure).

    • -इन्द्रः, -देवः, -पतिः a lord of men, king, sovereign; अन्यत्र रक्षोभवनोषितायाः परिग्रहान्मानवदेव देव्याः R.14.32.

    • -धर्मशास्त्रम् the institutes of Manu.

    • -राक्षसः a demon or fiend in the form of a man; तेऽमी मानवराक्षसाः परहितं स्वार्थाय निघ्नन्ति ये Bh.2.74.

    In the Gita3·1718·463·31

    यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।

    yastvātmaratireva syādātmatṛptaśca mānavaḥ, — But the man whose delight is in the Self and who is satisfied with the enjoyment of the Self and in the Self he is content, for him there exists no… 3·17
    • मानवःmānavaḥnominative singular of the masculine noun mānava (the man).
    • मानवाःmānavāḥnominative plural of the masculine noun mānava (the man).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under म

Part 6 of 12 माधवी – मार्द्वीकAll parts
  1. म – मण्डल
  2. मण्डलकम् – मनीकम्
  3. मनीकृ – मरूक
  4. मरूव – महल्ल
  5. महल्लक – माधविका
  6. माधवी – मार्द्वीक
  7. मार्मिक – मिश्
  8. मिश्र् – मुन्थ्
  9. मुमुक्षा – मृग्
  10. मृग – मेल
  11. मेलनम् – मौलिन्
  12. मौलेयक – म्लै