श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry मित्र

  1. मित्रmitraThe sun; तद्दिनं दुर्दिनं मन्ये यत्र मित्रागमो हि ना Subhāṣ.

    [मिद्यति स्निह्यति, मिद्-त्र, मि-त्र वा]

    1. The sun; तद्दिनं दुर्दिनं मन्ये यत्र मित्रागमो हि ना Subhāṣ.
    2. Name of an Āditya and usually associated with Varuṇa; Compare Ṛv. 3.59.
    3. The deity presiding over the part of rectum (गुदस्थान); गुदं पुंसो विनिर्भिन्नं मित्रो लोकेश आविशत् Bhāg.3.6.2.

    Derived forms and compounds

    • -त्रम्

      1. A friend; तन्मित्रमापदि सुखे च समक्रियं यत् Bh.2.68; Me.17.
      2. An ally, the next neighbour of a king; Compare मण्डल.

    • -अनुग्रहणम् the act of favouring friends.

    • -अमित्रम् friend and foe; मित्राऽमित्रस्य चार्जनम् Ms.12.79.

    • -आचारः conduct towards a friend.

    • -उदयः

      1. sun-rise.
      2. the welfare or prosperity of a friend.

    • -उपस्थानम् worship of the sun (part of the morning संध्या).

    • -कर्मन्, -कार्यम्, -कृत्यम् the business of a friend, a friendly act or service; मित्रकृत्यमपदिश्य पार्श्वतः (प्रस्थितम्) R.19.31.

    • -घ्न Adjective treacherous.

    • -द्रुह्, -द्रोहिन् Adjective hating a friend, treacherous to a friend, a false or treacherous friend.

    • -भम् the अनुराधा constellation.

    • -भावः friendship.

    • -भेदः breach of friendship.

    • -युद्धम् a contest between friends.

    • -लाभः

      1. acquisition of friends, contracting of friendship.
      2. Name of the first book of the Hitopadeśa.

    • -वत्सल Adjective kind to friends, of winning manners.

    • -विन्दः an epithet of Agni.

    • -विषयः friendship.

    • -सप्तमी Name of the seventh day in the bright half of मार्गशीर्ष.

    • -साह Adjective kind or indulgent to friends; स्वैर्दौहित्रैस्तारितो मित्रसाहः Mb.1.93.28.

    • -हत्या the murder of a friend.

    In the Gita12·18

    समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।

    samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ, — Equal to friend and enemy, equal to honour and insult, pleasure and pain, praise and blame, grief and happiness, heat and cold (to all that troubles… 12·18
    • मित्रेmitrelocative singular of the neuter noun mitra (friend).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under म

Part 7 of 12 मार्मिक – मिश्All parts
  1. म – मण्डल
  2. मण्डलकम् – मनीकम्
  3. मनीकृ – मरूक
  4. मरूव – महल्ल
  5. महल्लक – माधविका
  6. माधवी – मार्द्वीक
  7. मार्मिक – मिश्
  8. मिश्र् – मुन्थ्
  9. मुमुक्षा – मृग्
  10. मृग – मेल
  11. मेलनम् – मौलिन्
  12. मौलेयक – म्लै