वाvāI. 2 P. (वाति, वात or वान)
- I. 2 Parasmaipada (वाति, वात or वान)
- To blow; वाता वाता दिशि दिशि न वा सप्तधा सप्तभिन्नाः Ve.3.6; दिशः प्रसेदुर्मरुतो ववुः सुखाः R.3.14; Me.44; Bk.7.1;8.61.
- To go, move.
- To strike, hurt, injure.
- To emit an odour, be diffused.
- To smell. -Causal (वापयति-ते)
- To be dried up, to dry.
- To be extinguished. -III. 1 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada) (वापयति-ते)
- To go, move.
- To be happy.
- To worship, reverence.
- To cause to blow.
- (वाजयति-ते) To shake. -With आ to blow; बद्धां बद्धां भित्तिशङ्काममुष्मिन्नावानावान्मातरिश्वा निहन्ति Ki.5.36; Bk. 14.97.
Derived forms and compounds
-
-प्र वि to blow; वायुर्विवाति हृदयानि हरन्नराणाम् Ṛs. 6.23. -II. 4 Parasmaipada (वायति)
-
वा vā, Indeclinable
- As an alternative conjunction it means 'or'; but its position is different in Sanskrit, being used either with each word or assertion or only with the last, but it is never used at the beginning of a clause; Compare च.
- It has also the following senses: (a) and, as well as, also; वायुर्वा दहनो वा G. M.; अस्ति ते माता स्मरसि वा तातम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)4. (b) like, as; जातां मन्ये तुहिनमथितां पद्मिनीं वान्यरूपाम् Me.85 (Vartious reading); मणी वोष्ट्रस्य लम्बेते Sk.; हृष्टो गर्जति चाति- दर्पितबलो दुर्योधनो वा शिखी Mk.5.6; स्नानीयवस्त्रक्रियया पत्रोर्णं वोपयुज्यते M.5.12; Śi.3.63;4.35;7.64; Ki.3.13. (c) optionally; (in this sense mostly in grammatical rules as of Pāṇini); दोषो णौ वा चित्तविरागे ParasmaipadaVI.4. 99,91. (d) possibility; (in this sense वा is usually added to the interrogative pronoun and its derivatives like इव or नाम), and may be translated by 'possibly', 'I should like to know'; कस्य वान्यस्य वचसि मया स्थातव्यम् K.; परिवर्तिनि संसारे मृतः को वा न जायते Pt.1.27. (e) sometimes used merely as an expletive. (f) indeed, truly. (g) only.
- When repeated वा has the sense of 'either-or,' 'whether-or'; सा वा शंभोस्तदीया वा मूर्तिर्जल- मयी मम Ku.2.6; तदत्र परिश्रमानुरोधाद्वा उदात्तकथावस्तुगौर- वाद्वा नवनाटकदर्शनकुतूहलाद्वा भवद्बिरवधानं दीयमानं प्रार्थये Ve.1; एक एक खगो मानी सुखं जीवति चातकः । म्रियते वा पिपासायां याचते वा पुरंदरम् ॥ Subhāṣ. (अथवा or, or rather, or else; see under अथ; न वा not, neither, nor; यदि वा or if; यद्वा or, or else; किं वा whether, possibly etc.; किं वा शकुन्तलेत्यस्य मातुराख्या Ś.7.2/21; को वा or के वा followed by a negative means 'everyone, all'; के वा न स्युः परिभवफला निष्फलारम्भयत्नाः Me.56.
In the Gita·1·32·2·6·2·20·2·26·2·37·6·32·8·6·10·41·11·41·15·10·+5
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ।
- वाvāan indeclinable disjunctive particle (or).
