Apte Dictionary

1. वृत्तिvṛttibeing in any state or employment.

   1. being in any state or employment.
   2. well-conducted, of good behaviour. (-स्थः) a lizard, chameleon.

   Derived forms and compounds

   • वृत्तिः vṛttiḥ, Feminine

     1. वृत्-क्तिन्
     2. Being, existence.
     3. Abiding, remaining, attitude, being in a particular state; as in विरुद्धवृत्ति, विपक्षवृत्ति etc.
     4. State, condition; त्रयीं तिस्रो वृत्तीस्त्रिभुवनमथो त्रीनपि सुरान् Śiva-mahimna 27.
     5. Action, movement, function, operation; शतैस्तमक्ष्णामनिमेषवृत्तिभिः R.3.43; Ku.3.73; उत्पक्ष्मणोर्नयनयोरुपरुद्धवृत्तिम् (बाष्पम्) Ś.4. 15.
     6. Course, method; विनयवारितवृत्तिः Ś.2.12.
     7. Conduct, behaviour, course of conduct, mode of action; कुरु प्रियसखीवृत्तं सपत्नीजने Ś.4.18; Me.8; वैतसी वृत्तिः, बकवृत्तिः etc.
     8. Profession, occupation, business, employment, mode of leading life (often at the end of comp.); आश्रमांश्च यथासंख्यमसृजत् सहवृत्तिभिः Bhāg.3.12.41; वार्धके मुनिवृत्तीनाम् R.1.8; Ś.5.6; Pt.3.126.
     9. Livelihood, maintenance, means of subsistence or livelihood; Often times in com.; सिंहत्वमङ्कागतसत्त्ववृत्तिः R.2.38; Ś.7.12; स्वयं- विशीर्णद्रुमपर्णवृत्तिता Ku.5.28; (for the several means of subsistence, see Ms.4.4-6.)
     10. Wages, hire.
     11. Cause of activity.
     12. Respectful treatment; ब्रह्मचारिणः... आचार्ये प्राणान्तिकी च वृत्तिः Kau. Atmanepada 1.3; त्रिष्वप्रमाद्यन्नेतेषु त्रील्लँोकांश्च विजेष्यसि । पितृवृत्या त्विमं लोकं मातृवृत्त्या तथा परम् ॥ Mb.12.18.8.
     13. Gloss, commentary, exposition; सद्वृत्तिः सन्निबन्धना Śi.2.112; काशिकावृत्तिः etc.
     14. Revolving, turning round.
     15. The circumference of a wheel or circle.
     16. (In Grammar) A complex formation requiring resolution or explanation.
     17. The power or force of a word by which it expresses, indicates, or suggests a meaning; (these are three अभिधा, लक्षणा and व्यञ्जना q. quod vide, which see v.); general character or force of a word; भ्रमयत भारती त उरुवृत्तिभिरुक्थजडान् Bhāg.1.87.36.
     18. A style in composition (these are four; कौ(कै)शिकी, भारती, सात्वती and आरभटी q. quod vide, which see v.); शृङ्गारे कैशिकी वीरे सात्वत्यारभटी पुनः । रसे रौद्रे च बीभत्से वृत्तिः सर्वत्र भारती । चतस्रो वृत्तयो ह्येताः सर्वनाठ्यस्य मातृकाः ॥ S. D.
     19. Customary allowance.
     20. Manner of thinking.

   • -अनुप्रासः a kind of alliteration; see K. Parasmaipada9.

   • -अर्थम् Indeclinable for the sake of subsistence; योऽध्यापयति वृत्यर्थमुपाध्यायः स उच्यते Ms.2.141.

   • -उपायः a means of subsistence; यजनाध्यापन- प्रतिग्रहा ब्राह्मणस्यैव वृत्त्युपायाः ŚB. on MS.12.4.36; सर्वेषां ब्राह्मणो विद्याद् वृत्त्युपायान् यथाविधि Ms.1.2.

   • -कर्षित Adjective badly off or distressed for want of livelihood; क्षत्रियं चैव वैश्यं च ब्राह्मणो वृत्तिकर्षितौ विमृयात् Ms.8.411.

   • -चक्रम् the wheel of state; स्वामिसेवकयोरेवं वृत्तिचक्रं प्रवर्तते Pt.1.81.

   • -छेदः deprivation of the means of subsistence.

   • -पक्षः (Mīmāṁsā) the case of a complex formation; वृत्तिपक्षे च समासस्य नित्यत्वात् ŚB. on MS.1.6.4.

   • -भङ्गः, -वैकल्यम् want of a livelihood; वृत्तिभङ्गान्महीपालं त्यक्त्वा यान्ति सुसेवकाः Pt.1.153.

   • -भाज् Adjective doing usual things (good and evil); कर्तृता तदुपलम्भतोऽभवद्वृत्तिभाजि करणे यथ- र्त्विजि Śi.14.19.

   • -मूलम् provision for maintenance.

   • -लाभः (in Philosophy) ascertainment of the concurrent.

   • -हेतुः Equivalent to वृत्तिमूलम् quod vide, which see; न लोकवृत्तं वर्तेत वृत्तिहेतोः कथंचन Ms.4.11.

   • -स्थ Adjective

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• वुवूर्षु
• वुस्
• वूर्ण
• वृ
• वृक्
• वृक
• वृक्क
• वृक्ण
• वृक्त
• वृक्ष्
• वृक्ष
• वृक्षक
• वृच्
• वृज्
• वृजन
• वृजिन
• वृण्
• वृत्
• वृत
• वृति
• वृतिंकर
• वृत्त
• वृत्तकम्
• वृत्तवत्
• वृत्ति
• वृत्र
• वृत्वन्
• वृथा
• वृद्ध
• वृद्धा
• वृद्धि
• वृद्धिमत्
• वृध्
• वृधसान
• वृधसानु
• वृन्तम्
• वृन्ताक
• वृन्तिका
• वृन्द
• वृन्दा
• वृन्दार
• वृन्दारक
• वृन्दारकायति
• वृन्दिष्ठ
• वृन्दीयस्
• वृश्
• वृश
• वृश्चन
• वृश्चनम्
• वृश्चिक
• वृश्चीर
• वृष्
• वृष
• वृषकपायी
• वृषण
• वृषणश्व
• वृषणी
• वृषण्वसु
• वृषन्
• वृषभ
• वृषभी
• वृषय
• वृषल
• वृषलक
• वृषली
• वृषस्यति
• वृषस्यन्ति
• वृषाकपि
• वृषायण
• वृषायते
• वृषिन्
• वृषी
• वृष्ट
• वृष्टि
• वृष्टिमत्
• वृष्णि
• वृष्य
• वृह्
• वृहती
• वृहस्पति
• वॄ
• वे
• वेकट
• वेक्षणम्
• वेग
• वेगित
• वेगिन्
• वेङ्कट
• वेङ्का
• वेङ्घर
• वेचा
• वेजित
• वेडम्
• वेडा
• वेण्
• वेण
• वेणा
• वेणि
• वेणिका
• वेणु
• वेणुकम्
• वेणुनम्
• वेत
• वेतनम्
• वेतनिन्
• वेतस
• वेतसी
• वेतस्वत्
• वेताल
• वेत्तृ
• वेत्र
• वेत्रकीय
• वेत्रवती
• वेत्रिन्
• वेथ्
• वेद
• वेदकम्
• वेदनम्
• वेदनी
• वेदवती