Apte Dictionary

1. वृत्vṛtI. 4 Ā. (वृत्यते)

   1. I. 4 Ā. (वृत्यते)
   2. To choose, like; Compare वावृत्.
   3. To distribute, divide. -II. 1 Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada) (वर्तयति-ते) To shine. III. 1 Ā. (वर्तते but Paras. also in the Aorist, Second Future and Conditional; also in the Desiderative; ववृते, अवृतत्-अवर्तिष्ट, वर्तिष्यते-वर्त्स्यति, वर्तितुम्, वृत्त)
   4. To cause to be or exist.
   5. To cause to move or turn round, cause to revolve; ज्योतींषि वर्तयति च प्रविभक्तरश्मिः Ś.7.6.
   6. To brandish, flourish, whirl round; हस्तवर्तमवीवृतत् Bk.15. 37.
   7. To do, practise, exhibit; नान्तर्वर्तयति ध्वनत्सु जलदे- ष्वामन्द्रमुद्गर्जितम् Māl.9.33.
   8. To perform, discharge, attend or look to; सोऽधिकारमभिकः कुलोचितं कश्चन स्वयमवर्तयत् समाः R.19.4; Mv.3.23.
   9. To spend, pass (as time).
   10. To live on, subsist; रामोऽपि सह वैदेह्या वने वन्येन वर्तयन् R.12.8; sometimes Ātm. also; मदसिक्तमुखैर्मृगाधिपः करभि- र्वर्तयते स्वयं हतैः Ki.2.18.
   11. To relate, describe; तत्र ते वर्तयिष्यामि यथा नैतत् प्रधानतः Mb.12.19.1;1.116.18.
   12. To perceive, comprehend.
   13. To study.
   14. To shine.
   15. To speak.
   16. To shed (as tears); ताबुभौ च समालङ्ग्य रामोऽप्यश्रूण्यवर्तयत् Rām.2.99.4. -Desid. (विवृत्सति, विवर्तिषते).
   17. To be, exist, abide, remain, subsist, stay; इदं मे मनसि वर्तते Ś.1; अत्र विषयेऽस्माकं महत् कुतूहलं वर्तते Pt.1; मरालकुलनायकः कथय रे कथं वर्तताम् Bv.1.3; often used merely as a copula; अतीत्य हरितो हरींश्च वर्तन्ते वाजिनः Ś.1.
   18. To be in any particular condition or circumstances; पश्चिमे वयसि वर्तमानस्य K.; so दुःखे, हर्षे, विषादे etc. वर्तते.
   19. To happen, take place, occur, come to pass; सीतादेव्याः किं वृत्तमित्यस्ति काचित् प्रवृत्तिः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)2; सायं संप्रति वर्तते पथिक रे स्थानान्तरं गम्यताम् Śubhas. 'now it is evening' etc.; Ś. Til.6; अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदिता- त्मनाम् Bg.5.26.
   20. To move on, proceed in regular course; सर्वथा वर्तते यज्ञः Ms.2.15; निर्व्याजमज्या ववृते Bk. 2.37; R.12.56.
   21. To be maintained or supported by, live on, subsist by (Figurative also); कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातु- मिच्छामहे वयम् Rām.1.1.12; फलमूलवारिभिर्वर्तमाना K.172; Ms.3.77.
   22. To turn, roll on, revolve; यावदियं लोकयात्रा वर्तते Ve.3.
   23. To occupy or engage oneself, be occupied or engaged in, set about (with Locative); भगवान् काश्यपः शाश्वते ब्रह्मणि वर्तते Ś.1; इतरो दहने स्वकर्मणां ववृते ज्ञानमयेन वह्निना R.8.2; Ms.8.346; नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि Bg. 3.22.
   24. To act, behave, conduct or demean oneself towards, do, perform, practise (usually with Locative or by itself); आर्योऽस्मिन् विनयेन वर्तताम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6; कविर्निसर्गसौहृदेन भरतेषु वर्तमानः Māl.1; औदासीन्येन वर्तितुम् R.1.25; मित्रवन् मय्यवर्तिष्ट Dk.; Ms.7.14;8.173;11.3.
   25. To act a part, enter upon a course of conduct; साध्वीं वृत्तिं वर्तते 'he acts an honest part'.
   26. To act up to, abide by, follow; तदशक्यारम्भादुपरम्य मातुर्मते वर्तस्व Dk.
   27. To have the sense of, signify, be used in the sense of; पुष्यसमीपस्थे चन्द्रमसि पुष्यशब्दो वर्तते Mbh. on ParasmaipadaIV.2.3 (often used in lexicons in this sense).
   28. To tend or conduce to (with Dative); पुत्रेण किं फलं यो वै पितृदुःखाय वर्तते.
   29. To
   30. rest or depend upon. -Causal (वर्तयति-ते)

   In the Gita·1·38·2·59·8·25·3·16·3·21·3·22·3·23·4·11·3·28·5·9·+17

   कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।

   • निवर्तितुम्nivartituminfinitive of the verbal root vṛt (to move, proceed, exist) with the prefix ni (to draw back).
   • निवर्ततेnivartatepresent 3rd person singular of the parasmaipada verbal root vṛt (to move, proceed, exist) with the prefix ni (to cease), (to revert or be re-born).
   • विनिवर्तन्तेvinivartantepresent 3rd person plural of the verbal root vṛt (to be, exist) with the prefixes vi and ni (to cease to affect).
   • अनुवर्तयतिanuvartayatipresent 3rd person singular of the causal form of the verbal root vṛt (to be, turn, stay) with the prefix anu (to follow)
   • अनुवर्ततेanuvartatepresent 3rd person singular of the verbal root vṛt (to be, turn, stay) with the prefix anu (to follow)
   • वर्तेvartepresent 1st person singular of the ātma. verbal root vṛt (to exist, be).

   and 12 more forms

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• वुवूर्षु
• वुस्
• वूर्ण
• वृ
• वृक्
• वृक
• वृक्क
• वृक्ण
• वृक्त
• वृक्ष्
• वृक्ष
• वृक्षक
• वृच्
• वृज्
• वृजन
• वृजिन
• वृण्
• वृत्
• वृत
• वृति
• वृतिंकर
• वृत्त
• वृत्तकम्
• वृत्तवत्
• वृत्ति
• वृत्र
• वृत्वन्
• वृथा
• वृद्ध
• वृद्धा
• वृद्धि
• वृद्धिमत्
• वृध्
• वृधसान
• वृधसानु
• वृन्तम्
• वृन्ताक
• वृन्तिका
• वृन्द
• वृन्दा
• वृन्दार
• वृन्दारक
• वृन्दारकायति
• वृन्दिष्ठ
• वृन्दीयस्
• वृश्
• वृश
• वृश्चन
• वृश्चनम्
• वृश्चिक
• वृश्चीर
• वृष्
• वृष
• वृषकपायी
• वृषण
• वृषणश्व
• वृषणी
• वृषण्वसु
• वृषन्
• वृषभ
• वृषभी
• वृषय
• वृषल
• वृषलक
• वृषली
• वृषस्यति
• वृषस्यन्ति
• वृषाकपि
• वृषायण
• वृषायते
• वृषिन्
• वृषी
• वृष्ट
• वृष्टि
• वृष्टिमत्
• वृष्णि
• वृष्य
• वृह्
• वृहती
• वृहस्पति
• वॄ
• वे
• वेकट
• वेक्षणम्
• वेग
• वेगित
• वेगिन्
• वेङ्कट
• वेङ्का
• वेङ्घर
• वेचा
• वेजित
• वेडम्
• वेडा
• वेण्
• वेण
• वेणा
• वेणि
• वेणिका
• वेणु
• वेणुकम्
• वेणुनम्
• वेत
• वेतनम्
• वेतनिन्
• वेतस
• वेतसी
• वेतस्वत्
• वेताल
• वेत्तृ
• वेत्र
• वेत्रकीय
• वेत्रवती
• वेत्रिन्
• वेथ्
• वेद
• वेदकम्
• वेदनम्
• वेदनी
• वेदवती