श्रुतिśrutihearing.
- hearing.
- having a retentive memory; Latin D. B.
Derived forms and compounds
-
-निदर्शनम् evidence of the Vedas; कामकार- कृतेऽप्याहुरेके श्रुतिनिदर्शनात् Ms.11.45.
-
-कटः
- a snake.
- penance, expiation.
-
-कटु Adjective harsh to hear. (-टुः) a harsh or unmelodious sound, regarded as a fault of composition.
-
-कथित Adjective enjoined or prescribed by the Vedas.
-
-चोदनम्, -नः a scriptural injunction, Vedic precept.
-
-जातिविशारद Adjective familiar with different kinds of quarter tones; वीणावादनतत्त्वज्ञः श्रुतिजातिविशारदः । तालज्ञश्चाप्रयासेन मोक्षमार्गं नियच्छति ॥ Y.3.115.
-
-जीविका a law-book or code of laws.
-
-दूषक Adjective offending the ear.
-
-द्वैधम् disagreement or contradiction of Vedas or Vedic precepts; श्रुतिद्वैधं तु यत्र स्यात्तत्र धर्माबुभौ स्मृतौ Ms.2.14.
-
-धर Adjective
-
-मण्डलम्
- the outer ear.
- the whole circle of the quarter-tones; Śi.1.1.
-
-महत् Adjective rich in scriptural lore; सरस्वती श्रुतिमहतां महीयताम् Ś.7.35 (Vartious reading श्रुतमहताम्).
-
-पथः
- the range of the ear; तामाश्रित्य श्रुतिपथगतामास्थया लब्धमूलः M.4.1.
- (Plural) tradition.
-
-प्रसादन Adjective grateful to the ear.
-
-प्रामाण्यम् authority or sanction of the Vedas.
-
-प्रामाण्यतः
- Indeclinable on the authority of the Veda; श्रुति- प्रामाण्यतो विद्वान् स्वधर्मे निविशेत वै Ms.2.8.
- not recognizing the authority of the scriptures, disregarding the Vedas.
- contrary to the Vedas.
-
-विवरम् the auditory passage.
-
-विशेषणार्थम्
- Indeclinable for specialization in the Vedas; Svapna.1.
- deaf.
- not knowing the Vedas.
-
-विप्रतिपन्न Adjective
-
-मूलम्
- the root of the ear; लपितुं किमपि श्रुतिमूले Gīt.1.
- a Vedic text.
-
-मूलक Adjective founded on the Veda.
-
-वचनम् a Vedic precept.
-
-वर्जित Adjective
-
-विषयः
- the object of the sense of hearing id est, that is sound; श्रुतिविषयगुणा या स्थिता व्याप्य विश्वम् Ś.1.1.
- the reach or range of the ear; एतत् प्रायेण श्रुतिविषयमापतितमेव K.
- the subject matter of the Veda.
- any sacred ordinance.
-
-वेधः
- boring the ear. शिखरम्, शिरस् Upaniṣad or Vedānta; नमः सर्वेष्टाय श्रुतिशिखरदृष्टाय च नमः Viṣṇu-mahimna 3.
- a leading text of the Veda.
-
-सुख, -मनोहर Adjective agreeable to the ear, melodious; श्रुतिसुखमुपवीणितं सहायैः Ki.1.38.
-
-स्फोटा Gynandropsis Pentaphylla (Marâthî तिळवण).
-
-स्मृति Feminine (dual) revelation and legal institutes, Veda and law; श्रुतिस्मृति- पुराणोक्तफलप्राप्त्यर्थम् Pūjā-mantra.
-
-हारिन् Adjective captivating the ear.
-
श्रुतिः śrutiḥ, Feminine
- श्रु-क्तिन्
- Hearing; चन्द्रस्य ग्रहणमिति श्रुतेः Mu.1.7; R.1.27.
- The ear; श्रुतिसुखभ्रमरस्वनगीतयः R.9.35; Śi.1.1; Ve.3.23.
- Report, rumour, news, oral intelligence.
- A sound in general; सा तु वेदश्रुतिं श्रुत्वा दृष्ट्वा वै तमसो निधिम् Rām.7.2.17; स वेत्ति गन्धांश्च रसान् श्रुतीश्च Mb.12.187.19.
- The Veda (known by revelation, Opposite of स्मृति; see under वेद); श्रुतिस्तु वेदो विज्ञेयो धर्मशास्रं तु वै स्मृतिः Ms.2.1,14.
- A Vedic or sacred text; इति श्रुतेः or इति श्रुतिः 'so says a sacred text'.
- Vedic or sacred knowledge, holy learning; यत्रैषा सात्वती श्रुतिः Bhāg.1.4.7;11.3.46.
- (In music) A division of the octavo, a quarter tone or interval; रणद्भिरा- घट्टनया नभस्वतः पृथग्विभिन्नश्रुतिमण्डलैः स्वरैः Śi.1.1;11.1; (see Malli. ad Locative).
- The constellation Śravaṇa.
- The diagonal of a tetragon, the hypotenuse of a triangle; Compare कर्ण.
- Direct or expressed signification (Opposite of लक्षणा); श्रुतिलक्षणाविशये च श्रुतिर्न्याय्या न लक्षणा ŚB. on MS.6.2.2.
- Speech (वाक्); विविक्तवर्णाभरणा सुखश्रुतिः Ki.14.3.
- Name, fame (कीर्ति); हैरण्यौ भवतो बाहू श्रुतिर्भवति पार्थिवी Mb.3.35.9.
- A word, saw, saying; Rām.2.72.25.
- An explanation of ब्रह्म from the उपनिषद्s; विविधाश्चौपनिषदीरात्मसंसिद्धये श्रुतीः Ms.6.29 (com. श्रुतीरुपनिषत्पठितब्रह्मप्रतिपादकवाक्यानि).
- Advantage, gain (फलश्रुति); उपोष्य संशितो भूत्वा हित्वा वेदकृताः श्रुतीः Mb.12. 265.7.
- Name, title; बिभ्रत्यनन्यविषयां लोकपाल इति श्रुतिम् Kāv.2.331.
- Learning.
- Scholarship.
-
-अनुप्रासः a kind of alliteration; see K. Parasmaipada9.
-
-अर्थः the sense of a sentence derived on the strength of the श्रुतिप्रमाण as distinguished from लङ्ग, वाक्य and other प्रमाणs; यत्र श्रुत्यर्थो न सम्भवति तत्र वाक्यार्थो गृह्यते ŚB. on MS.6.2.14.
-
-उक्त, -उदित Adjective enjoined by the Vedas; आचारः परमो धर्मः श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च Ms.1.18.
