Apte Dictionary

1. सूर्यsūryaa kind of sun-flower.

   Derived forms and compounds

   • -आवर्तः

     1. a kind of sun-flower.
     2. a head-ache which increases or diminishes according to the course of the sun (Marâthî अर्धशिशी).

   • -आह्व Adjective named after the sun. (-ह्वः) the gigantic swallow-wort. (-ह्वम्) copper.

   • -इन्दुसंगमः the day of the new moon (the conjunction of the sun and moon); दर्शः सूर्येन्दुसंगमः Ak.

   • -उत्थानम्, -उदयः

     1. sunrise. ऊढः 'brought by the sun', an evening guest; संप्राप्तो योऽतिथिः सायं सूर्योढो गृहमेधिनाम् । पूजया तस्य देवत्वं लभन्ते गृहमेधिनः ॥ Pt.1.17.
     2. the time of sunset.

   • -उपस्थानम्, -उपासना attendance upon or worship of the sun; V.1.

   • -कमलम्

     1. the sun-flower, a heliotrope.
     2. sun-light.
     3. a particular flower.
     4. the flower of sesamum.

   • -कालः day-time, day. denotes that the rest of the word under consideration is to be suppliedअनलचक्रम् a particular astrological diagram for indicating good and bad fortune.

   • -कान्तः

     1. the sun-stone, sun-crystal; स्पर्शानुकूला इव सूर्यकान्तास्तदन्यतेजोऽभिभवाद्वमन्ति । Ś.2.7.
     2. a crystal.

   • -कान्ति Feminine

   • सूर्यः sūryḥ

     1. [सरति आकाशे सूर्यः, यद्वा सुवति कर्मणि लोकं प्रेरयति; Compare Sk. on ParasmaipadaIII.1.114]
     2. The sun; सूर्ये तपत्यावरणाय दृष्टेः कल्पेत लोकस्य कथं तमिस्रा R.5.13. [In mythology, the sun is regarded as a son of Kaśyapa and Aditi. He is represented as moving in a chariot drawn by seven horses, with Aruṇa for his charioteer. He is also represented as all-seeing, the constant beholder of the good and bad deeds of mortals. Samjñā (or Chhāyā or Aśvinī) was his principal wife, by whom he had Yama and Yamunā, the two Aśvins and Saturn. He is also described as having been the father of Manu Vaivasvata, the founder of the solar race of kings.]
     3. The tree called Arka.
     4. The number 'twelve' (derived from the twelve forms of the sun).
     5. The swallow-wort.
     6. Name of Śiva.

   • -अपायः sunset; सूर्यापाये न खलु कमलं पुष्यति स्वामभिख्याम् Me.82.

   • -अर्ष्यम् the presentation of an offering to the sun.

   • -अश्मन् Masculine the sun-stone.

   • -अश्वः a horse of the sun.

   • -अस्तम् sunset.

   • -आतपः heat or glare of the sun, sunshine.

   • -आलोकः sunshine.

   • -ग्रहः

     1. the sun.
     2. an eclipse of the sun.
     3. an epithet of Rāhu and Ketu.
     4. the bottom of a water-jar.

   • -ग्रहणम् a solar eclipse.

   • -चन्द्रौ

     1. (also सूर्याचन्द्रमसौ) Masculine Dual the sun and moon. जः, तनयः, पुत्रः epithets of Sugrīva; योऽहं सूर्यसुतः स एष भवतां योऽयं स वत्सोऽङ्गदः Mv. 5.55.
     2. of Karṇa.
     3. of the planet Saturn.
     4. of Yama.

   • -जा, -तनया the river Yamunā.

   • -तेजस् Neuter the radiance or heat of the sun.

   • -द्वारम् the way of the sun; उत्तरायण quod vide, which see; सूर्यद्वारेण ते विरजाः प्रयान्ति यत्रामृतः स पुरुषो ह्याव्ययात्मा Muṇḍ.1.2.11.

   • -नक्षत्रम् that constellation (out of the 27) in which the sun happens to be.

   • -पर्वन् Neuter a solar festival, (on the days of the solstices, equinoxes, eclipses etc.).

   • -पादः a sun-beam.

   • -पुत्री

     1. lightning.
     2. the river Yamunā.

   • -प्रभव Adjective sprung or descended from the sun; क्व सूर्यप्रभवो वंशः क्व चाल्पविषया मतिः R.1.2.

   • -फणिचक्रम् Equivalent to सूर्यकालानलचक्रम् quod vide, which see above.

   • -बिम्बः the disc of the sun.

   • -भक्त Adjective one who worships the sun. (-क्तः) the tree Bandhūka or its flower.

   • -मणिः the sunstone.

   • -मण्डलम् the orb of the sun.

   • -मासः the solar month.

   • -यन्त्रम्

     1. a representation of the sun (used in worshipping him).
     2. an instrument used in taking solar observations.

   • -रश्मिः a ray of the sun, sun-beam; Ms.5.133.

   • -लोकः the heaven of the sun.

   • -वंशः the solar race of kings (who ruled at Ayodhyā).

   • -वर्चस् Adjective resplendent as the sun.

   • -वारः Sunday.

   • -विलोकनम् the ceremony of taking a child out to see the sun when four months old; Compare उपनिष्क्रमणम्.

   • -संक्रमः, -संक्रातिः Feminine the sun's passage from one zodiacal sign to another.

   • -संज्ञम् saffron.

   • -सारथिः an epithet of Aruṇa.

   • -सिद्धान्तः a celebrated astronomical work (supposed to have been revealed by the god Sun).

   • -स्तुतिः Feminine, -स्तोत्रम् a hymn addressed to the sun.

   • -हृदयम् Name of a hymn to the sun.

   In the Gita·15·6

   न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।

   • सूर्यःsūryaḥnominative singular of the masculine noun sūrya (the sun).

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• सूत्
• सूत
• सूतकम्
• सूतका
• सूता
• सूति
• सूतिका
• सूत्परम्
• सूत्या
• सूत्र्
• सूत्रणम्
• सूत्रम्
• सूत्रला
• सूत्रामन्
• सूत्रिका
• सूत्रित
• सूत्रिन्
• सूद्
• सूद
• सूदन
• सून
• सूनरी
• सूना
• सूनावत्
• सूनिक
• सूनु
• सूनू
• सूनृत
• सूप
• सूपाय
• सूप्या
• सूम
• सूयम्
• सूर्
• सूर
• सूरण
• सूरत
• सूरि
• सूरिन्
• सूरी
• सूर्क्ष्
• सूर्क्ष
• सूर्क्षणम्
• सूर्क्ष्य
• सूर्ण
• सूर्प
• सूर्मि
• सूर्य
• सूर्या
• सूर्याणी
• सूर्याय्
• सूष्
• सूषणा
• सूषा
• सूष्यति
• सृ
• सृंजया
• सृक
• सृकण्डु
• सृकाल
• सृक्कणी
• सृक्कन्
• सृक्कम्
• सृक्किणी
• सृक्किन्
• सृग
• सृगाल
• सृङ्का
• सृज्
• सृजिकाक्षार
• सृणि
• सृणी
• सृतम्
• सृति
• सृत्वन्
• सृत्वर
• सृदर
• सृदाकु
• सृप्
• सृपाट
• सृपाटिका
• सृपाटी
• सृप्मन्
• सृप्र
• सृभ्
• सृमर
• सृष्ट
• सृष्टि
• सॄ
• सेक्
• सेक
• सेकिमम्
• सेक्तृ
• सेक्त्रम्
• सेगव
• सेचक
• सेचनकम्
• सेचनम्
• सेचनी
• सेटु
• सेतिका
• सेतु
• सेतुक
• सेत्रम्
• सेदिवस्
• सेध
• सेन
• सेना
• सेन्द्रिय
• सेफ
• सेमन्ती
• सेर
• सेराल
• सेराह
• सेरु
• सेर्ष्य
• सेल्
• सेव्
• सेव
• सेवक