Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry स्मृ

स्मृsmṛI. 5 P. (स्मृणोति)
1. I. 5 Parasmaipada (स्मृणोति)
2. To please, gratify.
3. To protect, defend.
4. To live. -II. 1 Parasmaipada (Ātm. also in epic poetry) (स्मरति, स्मृत; Pass. स्मर्यते)
5. To cause to remember, remind, put in mind of, call to mind; अनेन मत्प्रियाभियोगेन स्मारयसि मे पूर्वशिष्यां सौदामिनीम् Māl.1; sometimes with two Accusative; अपि चन्द्रगुप्तदोषा अतिक्रान्तपार्थिव- गुणान् स्मारयन्ति प्रकृतीः Mu.1; य एव दुःस्मरः कालस्तमेव स्मारिता वयम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6.34.
6. To give information.
7. To cause to remember with regret, cause to long or desire for; वरतनोः स्मरयत्यनिलोऽन्यदा Śi.6.56;8.64. -Desid. (सुस्मूर्षते) To wish to recollect.
8. (a) To remember, bear or keep in mind, recollect, call to mind, be aware of; स्मरसि सुरसनीरां तत्र गोदावरी वा स्मरसि च तदुपान्तेष्बावयोर्वर्तनानि Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.26. (b) To call to mind, call upon mentally, think of; स्मरात्मनोऽभीष्टदेवताम् Pt.1; R.15.45.
9. To recite mentally or call upon the name of a deity etc.; यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं सबाह्याभ्यन्तरः शुचिः.
10. To lay down or record in a Smṛiti; तथा च स्मरन्ति.
11. To declare, regard, consider; निरतिशयं गरिमाणं तेन जनन्याः स्मरन्ति विद्वांसः Pt.1.3.
12. To remember with regret, yearn after, long or desire for (Often times with Genitive); स्मर्तुं दिशन्ति न दिवः सुरसुन्दरीभ्यः Ki.5.28; कच्चिद्भर्तुः स्मरसि रसिके त्वं हि तस्य प्रियेति Me.87; Mu.5.14; भवत्याः स्मरता- त्यर्थमर्पितः (अङ्गुलीयकः) सादरं मम Bk.8.118.
13. To teach.-Causal (स्मारयति-ते, but स्मरयति-ते in the last sense)
In the Gita8·14 18·76 18·77

अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।

ananyacetāḥ satataṁ yo māṁ smarati nityaśaḥ, — He who continually remembers Me, thinking of none else, the Yogin, O Partha, who is in constant union with Me, finds Me easy to attain. 8·14
- स्मरतिsmaratipresent 3rd person singular of the verbal root smṛ (to remember, recollect, think of, declare).
- संस्मृत्यsaṁsmṛtyaindeclinable past participle or gerund form of the verbal root smṛ (to remember) with the prefix sam.
Source: ApteSearch all dictionaries Analyse the word

Browse by letter

Headwords under स

Part 27 of 29 स्फुर् – स्रेक्All parts