गण्डgaṇḍaस्थलम्, स्थली the cheek; गण्डस्थलेषु मदवारिषु Pt.1.123; Ś. Til.7; गण्डस्थलीः प्रोषितपत्रलेखाः R.6.72…
- स्थलम्, स्थली the cheek; गण्डस्थलेषु मदवारिषु Pt.1.123; Ś. Til.7; गण्डस्थलीः प्रोषितपत्रलेखाः R.6.72; Amaru.82.
- temples of an elephant.
- the opening in the temples of an elephant from which ichor exudes during rut.
- 'a wall-like cheek', an excellent id est, that is broad and expansive cheek; निर्धौतदानामलगण्डभित्तिः (गजः) R.5.43 (where Malli. says प्रशस्तौ गण्डौ गण्डभित्ति, see et seq.); 12.12.
Derived forms and compounds
-
-भेदः a thief; गण़्डभेददास्याः शीलं जानन्नापि आत्मनो भोजनविस्रम्भेण छलितोऽस्मि Avimāraka 2.
-
-मालः, -माला inflammation of the glands of the neck.
-
-मूर्ख Adjective exceedingly foolish, very stupid.
-
-शिला any large rock; दृष्टोऽङ्गुष्ठशिरोमात्रः क्षणाद्गण्डशिलासमः Bhāg.3.13.22.
-
-शैलः
- a huge rock thrown down by an earthquake or storm; Ki.7.37; Compare also गण्डशैलैः कारवेल्लैर्लोहकण्टकवेष्टितैः । (अचलः परिपूर्णोऽयम् ...) Parṇāl 4.75.
- the forehead; गण्डशैलः कपोले च द्रोणपाषा- णभेदयोः । Nm.; किं पुत्रि गण्डशैलभ्रमेण नवनीरदेषु निद्रासि । Āryā Saptaśatī.
-
-साह्वया
- Name of a river, also called गण्डकी. देशः, प्रदेशः, स्थलम्, पाली, पिण्डः the cheek, the temples of an elephant.
- temple-region (in general); कण्डूलद्विपगण्डपिण्डकषणम् Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)2.9; Māl.9.31.
-
-फलकम् a broad cheek; धृतमुग्धगण्डफलकैर्विबभुर्विकसद्भिरास्यकमलैः प्रमदाः Śi.9.47.
-
-भित्तिः Feminine
-
गण्डः gaṇḍḥ
- 1 The cheek, the whole side of the face including the temples; गण्डाभोगे पुलकपटलम् Māl.2.5; तदीष- दार्द्रारुणगण्डलेखम् Ku.7.82; Me.26,93; Amaru.83; Ṛs.4.6;6.1; Ś.6.18; Śi.12.54.
- An elephant's temple; गण्डोड्डीनालिमालाdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied Māl.1.1.
- A bubble.
- A boil, tumour, swelling, pimple; अयमपरो गण्डस्योपरि विस्फोटः Mu.5; तदा गण्डस्योपरि पिटिका संवृत्ता Ś.2.
- Goitre and other excrescences of the neck.
- A joint, knot.
- A mark, spot; गण्डोज्ज्वलामुज्ज्वलनाभिचक्रया Śi.12.8.
- A rhinoceros.
- The bladder.
- A hero, warrior.
- Part of a horse's trappings, a stud or button fixed as an ornament upon the harness.
- An unexpected combination of words consisting in putting one speech immediately after another, so as to be syntactically connected; see वीथि; Exempli gratia, for example राक्षसः- अपि नाम दुरात्मा चाणक्यबटुः । दौवारिकः जयतु । -राdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied -अति- संधातुं शक्यः स्यात् । दौdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied -अमात्यः । Mu.4; so किमस्या न प्रेयो यदि पुनरसह्यस्तु विरहः. दौdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied -देव उपस्थितः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.
- The tenth yoga or one of the twenty-seven portions of a circle on the plane of the ecliptic.
- An astronomical period.
-
-अङ्गः a rhinoceros.
-
-उपधानम् a pillow; मृदुगण्डोपधानानि शयनानि सुखानि च Suśr.
-
-कुसुमम्
- the juice that exudes from the elephant's temples during rut, ichor. कूपः a well on the peak or summit of a mountain.
- Upper region or table-land of a mountain.
-
-ग्रामः any large or considerable village.
