श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry तन्त्रम्

  1. तन्त्रम्tantrama spider.

    Derived forms and compounds

    • -वायः

      1. a spider.
      2. a weaver; (तन्त्रवापः also).

    • तन्त्रम् tantram

      1. 1 A loom; तदाऽपश्यत् स्त्रियौ तन्त्रे अधिरोप्य सुवेमे पटं वयन्त्यौ Mb.1.3.144.
      2. A thread.
      3. The warp or threads extended lengthwise in a loom; सिरीस्तन्त्रं तन्वते अप्रजज्ञयः Rv.1.71.9.
      4. Posterity.
      5. An uninterrupted series.
      6. The regular order of ceremonies and rites, system, framework, ritual; कर्मणां युगपद्भावस्तन्त्र Kāty.; अशक्यं हि उत्तरं तन्त्रं कर्तुम् । ŚB. on MS.1.2.57.
      7. Main point; प्रकर्षतन्त्रा हि रणे जयश्रीः Ki.3.17.
      8. Principal doctrine, rule, theory, science; विधिनोपचरेद्देवं तन्त्रोक्तेन च केशवम् Bhāg. 11.3.47; जितमनसिजतन्त्रविचारम् Gīt.2.
      9. Subservience, dependence; as in स्वतन्त्र, परतन्त्र; दैवतन्त्रं दुःखम् Dk.5.
      10. A scientific work.
      11. a chapter, section, as of a work; तन्त्रैः पञ्चभिरेतच्चकार सुमनोहरं शास्त्रम् Pt.1.
      12. A religious treatise teaching magical and mystical formularies for the worship of the deities or the attainment of superhuman power; Ks.23.63; Bṛi. S.16.19.
      13. The cause of more than one effect.
      14. A spell.
      15. A chief remedy of charm; जानन्ति तन्त्रयुक्तिम् Ms.2.1.
      16. A drug, medicament.
      17. An oath, ordeal.
      18. Raiment.
      19. The right way of doing anything.
      20. Royal retinue, train, court.
      21. A realm, country, authority.
      22. (a) Government, ruling, administration; लोकतन्त्रविधानम् Mb.3.162.1;13.63.5; लोकतन्त्राधिकारः Ś.5. (b) Arrangement or machinery of government; सर्वमेव तन्त्रमाकुली- भूतम् Mu.1;2.1.
      23. An army; पराजिताः फल्गुतन्त्रैः Bhāg.1.54.15.
      24. A heap, multitude.
      25. A house.
      26. Decoration.
      27. Wealth.
      28. Happiness.
      29. Model.
      30. Supporting a family; Mv.2.17.
      31. Providing for the security and prosperity of a kingdom; Mb.1.13. 26.
      32. A group of acts or subsidiaries common to several प्रधानकर्मs or things; यत् सकृत्कृतं बहूनामुपकरोति तत् तन्त्रमित्युच्यते । तथा बहूनां ब्राह्मणानां मध्ये कृतः प्रदीपः ŚB. on MS.11.1.1; तन्त्रं साधारणो धर्मग्रामः । ŚB. on MS.12.1.1. (Opp. आवापः)
      33. The order of the world; यतः प्रवर्तते तन्त्रं यत्र च प्रतितिष्ठति Mb.14.2.14.
      34. A detail (matter or thing) which is subservient to (id est, that is serves the purpose of) several things simultaneously; साधारणं भवेत् तन्त्रम् ŚB. on MS.12.1.1.

    • -काण्ठम् Equivalent to तन्तु- काष्ठ quod vide, which see

    • -ज्ञः an expert, scientist; Bhāg.1.36.28.

    • -भावः Simultaneity; यथा एकैकस्य सत्त्वस्य हस्तिनोऽश्वस्य वा दर्शनमेकैकेन कृत्स्नमभिनिर्वर्त्यते एवमेव सत्रे तन्त्रभावो भवेत् । ŚB. on. MS.6.2.2.

    • -युक्तिः

      1. The plan of a treatise; Kau. Atmanepada 15. वापः, पम् weaving.
      2. a loom.
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under त

Part 1 of 8 त – तपनीयAll parts
  1. त – तपनीय
  2. तपस् – तलाची
  3. तलिका – तारकिणी
  4. तारकित – तिष्ठद्धोम
  5. तिष्य – तुष्य
  6. तुस् – तैलिनम्
  7. तैलिनी – त्रैशङ्कव
  8. त्रोटकम् – त्सारुक