Apte Dictionary

1. तीर्थम्tīrthamSacred.

   1. Sacred.
   2. Liberator, saviour; वार्तां सखे कीर्तय तीर्थकीर्तेः Bhāg.3.1.45.
   3. उदकम् holy water; तीर्थोदकं च वह्निश्च नान्यतः शुद्धिमर्हतः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.13.

   Derived forms and compounds

   • -कमण्डलु -Masculine, -Neuter a pot filled with water from a holy place.

   • -करः

     1. a Jaina Arhat, sanctified teacher or saint of the Jainas; (also तीर्थकर in this sense).
     2. an ascetic.
     3. the founder of a new religious or philosophical school.
     4. Name of Viṣṇu.

   • -काकः an unsteady pupil; ParasmaipadaII.1.42 Vārt.;

   • -काकः, -ध्वाङ्क्षः, -वायसः 'a crow at a sacred bathing-place', id est, that is a very greedy person (लोलुप).

   • -चर्या pilgrimage.

   • -देवः an epithet of Śiva.

   • -पाद् Masculine an epithet of Kṛiṣṇa; Bhāg.1.7.34.

   • -भूत Adjective sacred, holy.

   • -यात्रा a visit to a holy place, a pilgrimage.

   • -राजः Name of Prayāga.

   • -राजिः, -जी Feminine an epithet of Benaras.

   • -वाकः the hair of the head.

   • -विधिः rites observed at a place of pilgrimage (such as क्षौर).

   • -शिला the stone-steps leading to a bathingplace.

   • -सेविन् Adjective a pilgrim. (-Masculine) a crane.

   • तीर्थम् tīrtham

     1. तॄ-थक् Un.2.7 'तीर्थं शास्त्राध्वरक्षेत्रोपायोपाध्याय- मन्त्रिषु' इति विश्वः.
     2. A passage, road, way, ford; सुप्र- तारां दृढा तीर्थे शीघ्रं नावमुपाहर Rām.2.52.6; Bhāg.9.19.4.
     3. A descent into a river, the stairs of a landing-place (Marâthî घाट); विषमोऽपि विगाह्यते नयः कृततीर्थः पयसामिवाशयः Ki.2.3 (where तीर्थ means 'a remedy' or 'means' also); तीर्थं सर्वविद्यावताराणाम् K.44.
     4. A place of water.
     5. A holy place, place of pilgrimage, a shrine etc. dedicated to some holy object (especially on or near the bank of a sacred river etc.); तीर्थोदकं च वह्निश्च नान्यतः शुद्धिमर्हतः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1.13; शुचि मनो यद्यस्ति तीर्थेन किम् Bh.2.55; R.1.85.
     6. A channel, medium means; तदनेन तीर्थेन घटेत etc. Māl.1.
     7. A remedy, expedient; नाध्यगच्छद्बलिर्लोके तीर्थ- मन्यत्र वै द्विजात् Mb.3.26.12.
     8. A sacred or holy personage, worthy person, an object of veneration, a fit recipient; क्व पुनस्तादृशस्य तीर्थस्य साधोः संभवः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)1; Ms.3. 136; H.2.8; R.5.15; वृद्धस्य तीर्थेषु प्रतिपादिनी Kau. Atmanepada 1.
     9. A sacred preceptor, a teacher; मया तीर्थादभिनयविद्या शिक्षिता M.1.
     10. Source, origin.
     11. A sacrifice.
     12. A minister; Rām.2.1.36; Pt.3.68.
     13. Advice, instruction; विषमोऽपि विगाह्यते नयः कृततीर्थः पयसामिवाशयः Ki.2.3.
     14. Right place or moment; प्रादात्स्वन्नं च विप्रेभ्यः प्रजातीर्थे स तीर्थवित् Bhāg.1.12.14.
     15. The right or usual manner; गौतम तीर्थेनेच्छासा इत्युपैम्यहं भवन्तम् Bṛi. Up.6. 2.7.
     16. Certain parts of the hand sacred to deities, manes etc.
     17. A school of philosophy.
     18. Pudendum muliebre.
     19. Menstrual courses of a woman.
     20. A Brāhmaṇa.
     21. (In liturgical language) The path to the altar between the चात्वाल quod vide, which see and उत्कर quod vide, which see
     22. Fire.
     23. Ascertainment of a disease.
     24. A science (शास्त्र).
     25. An auxiliary, a help; a person or official connected with the king and being in close attendance on him; (the number being 15 on one's side and 18 on the enemy's side); Compare Pt.3.69.

   • -र्थः One of the ten orders of ascetics founded by शंकराचार्य, An honorary affix added to the names of ascetics, saints etc.; Exempli gratia, for example आनन्दतीर्थ. -a

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• तिष्य
• तिष्यक
• तिहन्
• तीक्
• तीक्ष्ण
• तीण्डव
• तीम्
• तीर्
• तीरम्
• तीरित
• तीरु
• तीर्ण
• तीर्थक
• तीर्थम्
• तीर्थिक
• तीर्थीकृ
• तीर्थीभूत
• तीर्थ्य
• तीव्
• तीवर
• तीव्र
• तीव्रयति
• तीव्रीभू
• तु
• तुग्ऱ्या
• तुङ्ग
• तुङ्गिन्
• तुङ्गिमन्
• तुङ्गी
• तुच्
• तुच्छ
• तुच्छक
• तुच्छयति
• तुच्छीकृ
• तुच्छ्य
• तुज्
• तुज
• तुट्
• तुटितुट
• तुटुम
• तुड्
• तुड्ड्
• तुण्
• तुणकम्
• तुण्ड्
• तुण्डकेरिका
• तुण्डम्
• तुण्डि
• तुण्डिक
• तुण्डिकेरी
• तुण्डिन्
• तुण्डिभ
• तुण्डिल
• तुत्थ्
• तुत्थ
• तुत्थकम्
• तुद्
• तुद
• तुन्द्
• तुन्दम्
• तुन्दवत्
• तुन्दि
• तुन्दिलित
• तुन्दिलीकरणम्
• तुन्न
• तुप्
• तुबर
• तुभ्
• तुमुल
• तुम्ब्
• तुम्ब
• तुम्बर
• तुम्बारम्
• तुम्बि
• तुम्र
• तुर्
• तुर
• तुरकिन्
• तुरक्व
• तुरग
• तुरगिन्
• तुरङ्ग
• तुरङ्गक
• तुरङ्गम
• तुरण
• तुरण्यति
• तुरायणम्
• तुरासाह्
• तुरी
• तुरीय
• तुरीयक
• तुरुष्का
• तुर्फरी
• तुर्य
• तुर्व्
• तुर्वणि
• तुल्
• तुलनम्
• तुलसारिणी
• तुलसि
• तुलसी
• तुला
• तुलि
• तुलिका
• तुलित
• तुल्य
• तुल्यश
• तुवर
• तुवरिका
• तुवि
• तुविस्
• तुश्
• तुष्
• तुष
• तुषार
• तुषिता
• तुष्ट
• तुष्टि
• तुष्टु
• तुष्य