मुद्राmudrāComp. अक्षरम् a letter of the seal.
- Compound अक्षरम् a letter of the seal.
- a type (a modern use).
Derived forms and compounds
-
-अङ्क, -अङ्कित Adjective stamped with a seal, sealed, stamped.
-
-अधिपः the keeper of the seal; the officer in charge of the fort; ततो मुद्राधिपो मुख्यः कौक्षेयकसहायवान् Parṇāl.3.37.
-
-अध्यक्षः superintendent of pass-ports; Kau. Atmanepada 1.1.1.
-
-कारः a maker of seals.
-
-मार्गः an opening believed to exist in the crown of the head through which the soul is said to escape at death; Compare ब्रह्मरन्ध्र.
-
-यन्त्रम् a press, a printing-press (a modern formation).
-
-रक्षकः the keeper of the seals.
-
-राक्षसम् Name of a drama by Viśākha-datta.
-
-लिपिः an alphabet of written characters; मुद्रालिपिः शिल्पलिपिर्लिपिर्लेखनिसंभवा । गुण्डिका घुणसंभूता लिपयः पञ्चधा मताः ॥ -स्थानम् the place (on the finger) for a seal-ring; Ś.
-
मुद्रा mudrā
- मुद्-रक्
- A seal, an instrument for sealing or stamping; especially a seal-ring, signet-ring; अनया मुद्रया मुद्रयैनम् Mu.1; नाममुद्राक्षराण्यनुवाच्य परस्परमवलोकयतः Ś.1; बभौ मरुत्वान् विकृतः स-मुद्रः Bk.1.19 (Figurative also); इति प्रायो भावाः स्फुरदवधिमुद्रामुकुलिताः Bh.2.114.
- A stamp, print, mark, impression; चतुःसमुद्रमुद्रः K. 191; सिन्दूरमुद्राङ्कितः (बाहुः) Gīt.4.
- A pass, passport (as given by a seal-ring); अगृहीतमुद्रः कटकान्निष्कामसि Mu.5; गृहीतमुद्रः सलेखः पुरुषो गृहीतः Mu.5; शाहसूनोः शिवस्यैषा मुद्रा भद्राय राजते (wording on Śivājee's seal).
- A stamped coin, coin, piece of money.
- A medal.
- An image, a sign, badge, token.
- Shutting, closing, sealing; सैवौष्ठमुद्रा स च कर्णपाशः Ubbayapada (Parasmaipada and Atmanepada)6.27; क्षिपन्निद्रा- मुद्रां मदनकलहच्छेदसुलभाम् Māl.2.12 'removing the seal of sleep' etc.
- A mystery.
- (In Rhet.) The expression of things by their right names.
- Name of certain positions of the fingers practised in devotion or religious worship; योजनात् सर्वदेवानां द्रावणात् पापसंहतेः । तस्मान्मुद्रेति सा ख्याता सर्वकामार्थसाधनी Tantrasāra; Dk.2.2.
- A particular branch of education (reckoning by the fingers).
- A dance accordant with tradition.
- A lock, stopper.
- A nymph; बभौ मरुत्वान् विकृतः स- मुद्रः Bk.1.19.
- "Parched grain" in the form of rice, paddy etc. (Yoginī Tantra, Ch.VI quoted in Woodroffe, Śakti and Śākta, 571).
- Particular lines, marks; माता पुत्रः पिता भ्राता भार्या मित्रजनस्तथा । अष्टापदपदस्थाने दक्ष मुद्रेव लक्ष्यते ॥ Mb.12.298.4.
- Type or block for printing.
