श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry मृत्यु

  1. मृत्युmṛtyuthe world of the dead, the world of Death or Yama.

    Derived forms and compounds

    • -लोकः

      1. the world of the dead, the world of Death or Yama.
      2. earth, the world of mortals; Compare मर्त्यलोक.

    • -पुष्पः

      1. the sugarcane.
      2. the bamboo.

    • -प्रतिबद्ध Adjective liable to death.

    • -फलम् a kind of poisonous fruit.

    • -फला, -ली the plantain.

    • -बीजः, -वीजः a bamboo-cane.

    • -भृत्यः sickness, disease.

    • -राज् Masculine Yama, the god of death.

    • -वञ्चनः

      1. an epithet of Śiva.
      2. a raven.

    • -सूतिः Feminine a female crab; for explanation of this word read यथा कर्कटकी गर्भमाधत्ते मृत्यवे निजम् Purāṇam.

    • मृत्युः mṛtyuḥ

      1. मृ त्युक्
      2. Death, decease; जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च Bg.2.27; मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति.
      3. Yama, the god of death.
      4. An epithet of Brahman.
      5. Of Viṣṇu.
      6. Of Māyā.
      7. Of Kali.
      8. The god of love.
      9. The worldly life (संसार); (नमो) अनात्मने स्वात्मविभक्तमृत्यवे Bhāg.1.86.48.
      10. Name of the 8th astrological house.
      11. The deity taking away life in the body; यान्येतानि देवत्रा क्षत्राणीन्द्रो वरुणः सोमो रुद्रः पर्जन्यो यमो मृत्युरीशान इति Bri. Up.1.4.11; यमं कालं च मृत्युं च-स्वर्गं संपूज्य चार्हतः Mb.12.2.3.
      12. Equivalent to अशनाया quod vide, which see; Bri. Up.1.2.1.

    • -तूर्यम् a kind of drum beaten at obsequial rites.

    • -द Adjective fatal.

    • -द्वारम् the door leading to death.

    • -नाशकः quicksilver.

    • -नाशनम् the drink of immortality, ambrosia.

    • -पाः an epithet of Śiva.

    • -पाशः the noose of death or Yama.

    In the Gita2·279·1910·3413·26

    जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।

    jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṁ janma mṛtasya ca, — For certain is death for the born, and certain is birth for the dead; therefore what is inevitable ought not to be a cause of thy sorrow. 2·27
    • मृत्युःmṛtyuḥnominative singular of the mas noun mṛtyu (death).
    • मृत्युम्mṛtyumaccusative singular of the masculine noun mṛtyu (death).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under म

Part 10 of 12 मृग – मेलAll parts
  1. म – मण्डल
  2. मण्डलकम् – मनीकम्
  3. मनीकृ – मरूक
  4. मरूव – महल्ल
  5. महल्लक – माधविका
  6. माधवी – मार्द्वीक
  7. मार्मिक – मिश्
  8. मिश्र् – मुन्थ्
  9. मुमुक्षा – मृग्
  10. मृग – मेल
  11. मेलनम् – मौलिन्
  12. मौलेयक – म्लै