Apte Dictionary

1. पूर्णpūrṇaAn epithet of the fifteenth digit of the moon.

   Derived forms and compounds

   • -र्णा

     1. An epithet of the fifteenth digit of the moon.
     2. Name of the fifth, tenth, and fifteenth lunar days ortithis.

   • -र्णम्

     1. Vedic
     2. Abundance, plenty.
     3. Water.

   • -अङ्कः an integer.

   • -अञ्जलिः two handfuls.

   • -अभिलाष Adjective satisfied, contented.

   • -अभिषिक्ताः a particular sect of the Śāktas.

   • -अभिषेकः a kind of अभिषेकः known in tantraśāstra as belonging to कौलपन्थ.

   • -अमृता epithet of the sixteenth digit of the moon.

   • -अवतारः Name of the fourth, seventh and eighth incarnations of Viṣṇu.

   • पूर्ण pūrṇa, Past passive participle

     1. पुर्-क्त निdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied
     2. Filled, filled with, full of; opt. in comp; तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् Bg.2.1; so शोकdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied, जलdenotes that the rest of the word under consideration is to be supplied etc.
     3. Whole, full, entire, complete; पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते Īśop.1; अपूर्णमेकेन शतक्रतूपमः R.3.38.
     4. Fulfilled, accomplished.
     5. Ended, completed.
     6. Past, elapsed.
     7. Satisfied, contented.
     8. Full-sounding, sonorous.
     9. Strong, powerful.
     10. Selfish, or self-indulgent.
     11. Drawn, bent (as a bow) आकर्णपूर्णै- रहनदाक्षेपैराहतं पुनः Bhāg.8.11.1.
     12. Allpervading; पूर्णमप्रवर्तीति वा अहमेतमुपास Bṛi. Up.2.1.5; Mb.14.2.28.

   • -आनकम्

     1. a drum.
     2. the sound of a drum.
     3. a vessel.
     4. a moon-beam.
     5. Equivalent to पूर्णपात्र quod vide, which see; (sometimes read पूर्णालक also).

   • -आनन्दः the Supreme Being.

   • -आश Adjective one whose all desires are fulfilled; पूर्णाशा बहवः कृता वितरणैर्येन त्वया याचकाः -आहुतिः Feminine an offering made with a full ladle; पूर्णाहुतिभिरापूर्णास्त्रिभिः पूर्यन्ति तेजसा Mb.14.2.28.

   • -इन्दुः the full moon.

   • -उत्सङ्ग Adjective far advanced in pregnancy.

   • -उपमा a full or complete simile, id est, that is one in which the four requisites उपमान, उपमेय, साधारणधर्म and उपमाप्रतिपादक are all expressed; (Opposite of लुप्तोपमा); Exempli gratia, for example अम्भोरुहमिवाताम्नं मुग्धे करतलं तव; see K. Parasmaipada1 under उपमा.

   • -ककुद Adjective full-humped.

   • -काम Adjective one whose desires are fulfilled, satisfied, contented. (-मः) Name of the Supreme Being.

   • -कुम्भः

     1. a full jar.
     2. a vessel full of water; (placed at the door as an auspicious mark); पूर्णकुम्भौ चक्रवाकानुकारौ पयोधरौ DK.1.1.
     3. a particular mode of fighting; बाहुपाशादिकं कृत्वा पादाहत- शिरावुभौ । उरोहस्तं ततश्चक्रे पूर्णकुम्भौ प्रयुज्य तौ ॥ Mb.2.23.14 (com. ग्रथिताङ्गुलिभ्यां हस्ताभ्यां पदशिरसः पीडनं पूर्णकुम्भः).
     4. a hole (in a wall) of the shape of a water-jar; तदत्र पक्वेष्टके पूर्णकुम्भ एव शोभते Mk.3.

   • -पर्वेन्दु

     1. Feminine the day of full moon.
     2. the sun.
     3. the moon. (-Feminine) the day of full moon.

   • -मासः

     1. the moon.
     2. a monthly sacrifice performed on the day of full moon; (comprising the आग्नेय, अग्नीषोमीय and उपांशुयाज sacrifices); कानि पुनर्दर्शपूर्णमासशब्दकानि । येषां वचने पौर्णमासीशब्दोऽमावास्य- शब्दो वा आग्नेयादीनि तानि ॥ ŚB. on MS.4.4.34.

   • -मासी the day of full moon.

   • -रथः a complete warrior.

   • -वपुस् Adjective full (the moon).

   • -होमः Equivalent to पूर्णाहुतिः quod vide, which see

   • -पात्रम्

     1. a full cup or jar.
     2. a cup-ful.
     3. a measure of capacity (equal to 256 handfuls); (अष्टमुष्टि भवेत् किञ्चित् किञ्चिदष्टौ तु पुष्कलम् । पुष्कलानि तु चत्वारि पूर्णपात्रं प्रचक्षते ॥); पूर्णपात्रमयीमाहुः पाकयज्ञस्य दक्षिणाम् Mb.12.6.38.
     4. a vessel (or a box or basket) filled with valuable things (such as clothes, ornaments etc.) and scrambled for by servants or relatives on festive occasions or distributed as presents; hence, the word is often used to denote 'a present made to one who brings a happy news'; कदा मे तनयजन्ममहोत्सवानन्दनिर्भरो हरिष्यति पूर्णपात्रं परि- जनः K.62,7,73,165; सखीजनेनापह्रियमाणपूर्णपात्रम 299; तत् कामं प्रभवति पूर्णपात्रवृत्त्या स्वीकर्तुं मम हृदयं च जीवितं च Māl. 4.1; किं पूर्मपात्रस्य न पात्रमासीत् Rām. champū. (पूर्णपात्र is thus defined: हर्षादुत्सवकाले च यदलंकारांशुकादिकम् । आकृष्य गृह्यते पूर्णपात्रं स्यात् पूर्णकं च तत् ॥ or वर्धापकं यदानन्दादलंकारा- दिकं पुनः ॥ आकृष्य गृह्यते पूर्णपात्रं पूर्णानकं च तत् ॥ Hārāvalī).
     5. a vessel full of rice presented to the priests at the end of the sacrifice.

   • -प्रज्ञ Adjective one whose prajñā is fully developed.

   • -ज्ञः Name of Madhava, the founder of a kind of Vaiṣṇava cult.

   • -बी (वी) जः the citron.

   • -मानस Adjective contented.

   • -मास् Masculine

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• पुष्पकम्
• पुष्पध
• पुष्पम्
• पुष्पलक
• पुष्पवत्
• पुष्पा
• पुष्पिका
• पुष्पिणी
• पुष्पित
• पुष्पिन्
• पुष्य
• पुष्यलक
• पुस्
• पुस्त्
• पुस्तक
• पुस्तम्
• पू
• पूग
• पूगी
• पूज्
• पूजक
• पूजनम्
• पूजयान
• पूजा
• पूजित
• पूजिल
• पूज्य
• पूण्
• पूत्
• पूत
• पूतन
• पूति
• पूतिक
• पूतिका
• पूत्कारी
• पूत्कृ
• पूत्रिम
• पून
• पूनि
• पूप
• पूय्
• पूय
• पूयनम्
• पूर्
• पूर
• पूरक
• पूरण
• पूरयितृ
• पूरिक
• पूरित
• पूरुष
• पूर्ण
• पूर्णक
• पूर्णिका
• पूर्णिमा
• पूर्त
• पूर्ति
• पूर्य्य
• पूर्व्
• पूर्व
• पूर्वक
• पूर्वतन
• पूर्वतस्
• पूर्वत्र
• पूर्ववत्
• पूर्विन्
• पूर्वेगम
• पूर्वेद्युस्
• पूर्व्य
• पूल्
• पूल
• पूलाक
• पूलिका
• पूल्यम्
• पूष्
• पूष
• पूषन्
• पृ
• पृक्त
• पृक्ति
• पृक्थम्
• पृक्षस्
• पृच्
• पृच्छक
• पृच्छनम्
• पृच्छा
• पृञ्ज्
• पृड्
• पृणाका
• पृत्
• पृतनम्
• पृतना
• पृतनाज्यम्
• पृतनायु
• पृतन्यति
• पृतन्या
• पृथ्
• पृथ
• पृथक्
• पृथक्त्वम्
• पृथवी
• पृथा
• पृथिका
• पृथिवी
• पृथु
• पृथुक
• पृथुल
• पृथ्वी
• पृथ्वीका
• पृदाकु
• पृशन
• पृष्
• पृषत्
• पृषत
• पृषत्क
• पृषन्ति
• पृषभाषा
• पृषाकरा
• पृषातकम्
• पृषोदर