हलम्halamA plough; वहसि वपुषि विशदे वसनं जलदाभम् । हलहतिभीतिमिलितयमुनाभम्; or हलं कलयते Gīt.1.
[हल् घञर्थे करणे क]
- A plough; वहसि वपुषि विशदे वसनं जलदाभम् । हलहतिभीतिमिलितयमुनाभम्; or हलं कलयते Gīt.1.
- Deformity, ugliness; ततो मया रूपगुणैरहल्या स्त्री विनिर्मिता । हलं नामेह वैरूप्यं हल्यं तत्प्रभवं भवेत् ॥ Rām.7.3. 22.
- Hindrance.
- Quarrel.
Derived forms and compounds
-
-अभः a piebald horse.
-
-आयुधः
- an epithet of Balarāma.
- Name of the author of अभिधान-रत्नमाला.
-
-ककुद् Feminine the projecting beam of the plough.
-
-गोलकः a kind of insect; फलं वा मूलकं हृत्वा अपूपं वा पिपीलिकाः । चोरयित्वा च निष्पावं जायते हलगो- लकः ॥ Mb.13 111.1 (com. हलगोलकः दीर्घपुच्छो गोलरूपी कीटविशेषः).
-
-दण्डः the shaft or pole of a plough.
-
-धर, -भृत्
- Masculine
- striking or drawing along with a plough.
- ploughing.
- a ploughman.
- Name of Balarāma; केशव धृतहलधररूप जय जगदीश हरे Gīt.1; अंसन्यस्ते सति हलभृतो मेचके वाससीव Me.61.
-
-भूतिः, -भृतिः Feminine ploughing, agriculture, husbandry.
-
-मार्गः a furrow.
-
-मुखम् a ploughshare,-वाहा a particular landmeasure.
-
-सीरः a ploughshare.
-
-हति Feminine
