Apte Dictionary

1. हृद्hṛdseated in the mind, conceived, designed.

   1. seated in the mind, conceived, designed.
   2. cherished. (-तम्) design, meaning, intent.

   Derived forms and compounds

   • -ग्रन्थः a heart-sore.

   • -ग्रहः spasm of the heart.

   • -देशः the region of the heart.

   • -द्योतन Adjective breaking the heart.

   • -द्रवः too quick pulsation.

   • -पिण्डः, -ण्डम् the heart.

   • -रोगः

     1. a heart-disease, heartburn.
     2. sorrow, grief, anguish.
     3. love.
     4. the sign Aquarius of the zodiac.

   • -लासः

     1. (हृल्लासः) hiccough.
     2. disquietude, grief.

   • -लेखः

     1. (हृल्लेखः) knowledge, reasoning; कीर्त्यर्थमल्पहृल्लेखाः पटवः कृत्स्ननिर्णयाः Mb.12.262.27.
     2. heart-ache.

   • -लेखा (हृल्लेखा) grief, anxiety; यदा व्यपेतहृल्लेखं मनो भवति तस्य वै Mb.12.294.31.

   • -वण्टकः the stomach.

   • हृद् hṛd, Neuter

     1. (This word has no forms for the first five inflections, and is optionally substituted for हृदय after Accusative dual)
     2. The mind, heart; त्यक्तं गृहाद्यपि मया भवताप- शान्त्यै नासीदसौ हृतहृदो मम मायया ते Bhagavaccharaṇa S.15.
     3. The chest, bosom, breast; इमां हृदि व्यायतपातमक्षिणोत् Ku.5.54.
     4. The soul.
     5. The interior or essence of anything.

   • -आमयः sickness of heart.

   • -आवर्तः a lock or curl of hair on a horse's chest.

   • -उत्क्लेदः, -उत्क्लेशः nausea.

   • -कम्पः tremor of the heart, palpitation.

   • -ग Adjective reaching up to the breast (as water, आचमनजल); हृद्गाभिः पूयते विप्रः कण्ठगाभिस्तु भूमिपः Ms.2.62.

   • -गत Adjective

   • -शयः

     1. the god of love; अहोरूपमहो धाम अहो अस्या नवं वयः । इति ते तामभिद्रुत्य पप्रच्छुर्जातहृच्छयाः ॥ Bhāg.8.9.2.
     2. love; हृच्छयेनाभिभू- तात्मा भीमसेनमकामयत् Mb.3.12.95.
     3. soul, conscience (अन्तर्यामी); नूनं तयोरनुमते हृदि हृच्छयचोदितः Mb.12.334.13.

   • -शूलम् an acute pain in the chest.

   • -शोकः heartburn or anguish.

   • -सारः courage; अद्राक्षमहमेतत्ते हृत्सारं महदद्भुतम् Bhāg.7.3.18.

   • -स्तम्भः paralysis of the heart.

   • -स्फोटः breaking of the heart.

   Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

• हिन्ताल
• हिन्दु
• हिन्दोल
• हिन्दोलक
• हिबुकम्
• हिम
• हिमक
• हिमवत्
• हिमवलम्
• हिमा
• हिमानी
• हिमिका
• हिमित
• हिमेलु
• हिम्न
• हिम्ब्
• हिम्य
• हिरणम्
• हिरण्मय
• हिरण्यक
• हिरण्यम्
• हिरण्यय
• हिरण्यव
• हिरण्यिनी
• हिरम्गु
• हिरुक्
• हिल्
• हिलमोचि
• हिलिहिल
• हिल्ल
• हिल्लोल
• हिल्वला
• ही
• हीन
• हीनक
• हीनित
• हीन्ताल
• हीर
• हीरक
• हीरा
• हीलना
• हीलम्
• हीलुकम्
• हीही
• हु
• हुंभा
• हुड्
• हुड
• हुडु
• हुडुत्
• हुडुम्ब
• हुण्ड्
• हुण्ड
• हुण्डनम्
• हुण्डि
• हुण्डिका
• हुत
• हुति
• हुम्
• हुरुट्टक
• हुर्च्छ्
• हुर्च्छकम्
• हुल्
• हुल
• हुलहुली
• हुलिहुली
• हुलु
• हुहु
• हुहुक्क
• हू
• हूड्
• हूत
• हूतम्
• हूति
• हूम्
• हूरव
• हृ
• हृणि
• हृणी
• हृत्
• हृत
• हृति
• हृत्वन्
• हृद्
• हृदयंगम
• हृदयम्
• हृदयालु
• हृदय्य
• हृदि
• हृदिस्पृश्
• हृद्य
• हृद्यता
• हृष्
• हृषि
• हृषित
• हृषीकम्
• हृषु
• हृष्ट
• हृष्टि
• हे
• हेक्का
• हेठ्
• हेठ
• हेड्
• हेड
• हेडाबु
• हेति
• हेतु
• हेतुक
• हेतुता
• हेतुमत्
• हेतुवन्निगद
• हेमकम्
• हेमन्
• हेमन्त
• हेमन्ती
• हेमम्
• हेमल
• हेम्न
• हेम्य