श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry पुर

  1. पुरpuraa small village, hamlet.

    Derived forms and compounds

    • -अर्धविस्तारः

      1. a small village, hamlet.
      2. a suburb, ward, division of a town.

    • -उत्सवः a festival celebrated in a city.

    • -उद्यानम् a city-garden, park.

    • -ओकस् Masculine an inhabitant of a town.

    • -कोट्टम् a citadel.

    • -ग

      1. Adjective
      2. going to a town.
      3. favourably inclined.

    • -जित्, -द्विष्, -भिद् Masculine epithets of Śiva.

    • -ज्योतिस्

      1. Masculine
      2. an epithet of fire.
      3. the world of Agni.

    • -तटी a small market-town, small village.

    • -तोरणम् the outer gate of a city.

    • -देवता the tutelary deity of a town.

    • -द्वारम् a city-gate; कोठ्या कोठ्या पुरद्वार- मेकैकं रुरुधे द्विषाम् Bk.14.29.

    • -नारी a courtezan.

    • -निवेशः the founding of a city.

    • -शासनः

      1. an epithet of Viṣṇu.
      2. of Śiva; प्रसाधनं मातृभिरादृताभिर्न्यस्तं पुरस्तात् पुरशासनस्य Ku.7.3.

    • -हन्

      1. Masculine
      2. an epithet of Viṣṇu.
      3. of Śiva.

    • पुर pura, Adjective पृ-क Full of, filled with.

    • -रम्

      1. A town, city (containing large buildings, surrounded by a ditch, and not less than one Krośa in extent); पुरे तावन्तमेवास्य तनोति रविरातपम् Ku.2.33; R.1.59.
      2. A castle, fortress, stronghold.
      3. A house, residence, abode.
      4. The body; नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन् न कारयन् Bg.5.13.
      5. The female apartments.
      6. Name of the town पाटलिपुत्र; quod vide, which see
      7. The calyx of a flower, or any cup formed of leaves.
      8. A brothel.
      9. The skin.
      10. Bdellium.
      11. An upper story.
      12. A store-house.
      13. A fragrant grass (नागरमुस्ता).

    • -अट्टः a turret on a citywall.

    • -अधिपः, -अध्यक्षः the governor of a town; Mb.13.135.11.

    • -अरातिः, -अरिः, -असुहृद्

      1. Masculine, -रिपुः epithets of Śiva; Bhāg.5.24.28; पुपरारातिभरान्त्या कुसुमशर किं मां प्रहरसि Subhāṣ.; see त्रिपुर. पालः 'city-governor', the commandant of a fortress.
      2. the soul.

    • -मथनः an epithet of Śiva.

    • -मार्गः the street of a town; पुरमार्गे घनशब्दविक्लवाः Ku.4.11; R.11.3.

    • -रक्षः, -रक्षकः रक्षिन्Masculine a constable, police-officer.

    • -रोधः the siege of a fortress.

    • -वासिन् Masculine a citizen, a townsman.

    • -वास्तु Neuter ground fit for the foundation of a town.

    In the Gita5·13

    नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥

    navadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan. — The embodied soul perfectly controlling its nature, having renounced all its actions by the mind (inwardly, not outwardly), sits serenely in its… 5·13
    • पुरेpurelocative singular of the neuter noun pura (a city).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under प

Part 16 of 38 पुण्ड – पुष्पंधयAll parts
  1. प – पठक
  2. पठनम् – पनस्यति
  3. पनस्यु – पराहन्
  4. परि – परिचिन्त्
  5. परिचिन्तनम् – परिनिष्पत्ति
  6. परिन्यास – परिमृज्
  7. परिमृद् – परिशुश्रूषा
  8. परिशुष् – परेत
  9. परेति – पर्वतीकृ
  10. पर्वतीय – पाचक
  11. पाचन – पादक्रमिक
  12. पादयति – पारिन्द्र
  13. पारिपन्थिक – पाशिक
  14. पाशिक्यम् – पिनाकी
  15. पिन्यास – पुण्ड्
  16. पुण्ड – पुष्पंधय
  17. पुष्पकम् – पृषोदर
  18. पृषोद्यानम् – पौंश्चलेय
  19. पौंश्चल्यम् – प्रकाश्
  20. प्रकाश – प्रघुण
  21. प्रघूर्ण – प्रण
  22. प्रणख – प्रतिग्रहिन्
  23. प्रतिग्रहीतृ – प्रतिबन्धि
  24. प्रतिबन्धिन् – प्रतिशक्
  25. प्रतिशम – प्रतीपायते
  26. प्रतीरम् – प्रत्युत्क्रम
  27. प्रत्युत्थानम् – प्रधानेन
  28. प्रधारण – प्रभञ्ज्
  29. प्रभञ्जनम् – प्रमेदित
  30. प्रमेय – प्रवयस्
  31. प्रवर – प्रवेल
  32. प्रवेश – प्रसारणम्
  33. प्रसारिणी – प्रहर्षणम्
  34. प्रहर्षित – प्राति
  35. प्रातिका – प्रार्थनीय
  36. प्रार्थयितृ – प्रेङ्ख्
  37. प्रेङ्ख – प्लक्ष
  38. प्लव – प्सुर