श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry पुष्करम्

  1. पुष्करम्puṣkaramA blue lotus; Nelumbium speciosum; ताः कान्तैः सह करपुष्करे- रिताम्बुव्यात्युक्षीमभिसरणग्लहामदीव्यन् Śi.8.32.

    [पुष्कं पुष्टिं राति, रा-क; Compare Uṇ.4.4]

    1. A blue lotus; Nelumbium speciosum; ताः कान्तैः सह करपुष्करे- रिताम्बुव्यात्युक्षीमभिसरणग्लहामदीव्यन् Śi.8.32.
    2. The tip of an elephant's trunk; आलोकपुष्करमुखोल्लसितैरभीक्ष्णमुक्षां- बभूवुरभितो वपुरम्बुवर्षैः Śi.5.3.
    3. The skin of a drum,id est, that is the place where it is struck; पुष्करेष्वाहतेषु Me.68; R.17.11.
    4. The blade of a sword; क्रोधेनान्धाः प्राविशन् पुष्कराणि Śi.18.17.
    5. The sheath of a sword.
    6. An arrow.
    7. Air, sky, atmosphere; पुष्करं पूरयामासुः सिंह- नादेन भूयसा Śiva B.18.5.
    8. A cage.
    9. Water.
    10. Intoxication.
    11. The art of dancing.
    12. War. battle.
    13. Union.
    14. Name of a celebrated place of pilgrimage in the district of Ajmere.
    15. The bowl of a spoon.
    16. A part, portion.
    17. The tip of the elephant's trunk; Mātaṅga Latin2.2;3.1;5.8;6.9.

    Derived forms and compounds

    • -रः

      1. A lake, pond; पुष्करे दुष्करं वारि ... Jyotistattvam.
      2. A kind of serpent.
      3. A kind of drum, kettledrum; अवादयन् दुन्दुभींश्च शतशश्चैव पुष्करान् Mb.6.43.13.
      4. The sun.
      5. An epithet of a class of clouds said to cause dearth or famine; Me.6. (Vartious reading पुष्कल); तदीया- स्तोयदेष्वद्य पुष्करावर्तकादिषु । अभ्यस्यन्ति तटाघातम् Ku.2.5.
      6. An epithet of Kṛiṣṇa.
      7. An epithet of Śiva.
      8. The Sārasa bird.
      9. An inauspicious conjunction of planets.

    • -रः, -रम् Name of one of the seven great divisions of the universe.

    • -अक्षः an epithet of Viṣṇu; ध्वजाग्रे पुष्कराक्षस्य तार्क्ष्यः संनिहितोऽभवत् Bm.2.18.

    • -आख्यः, -आह्वः the (Indian) crane.

    • -आवर्तकः an epithet of a class of clouds said to cause dearth or famine; जातं वंशे भुवनविदिते पुष्करावर्तकानाम् Me.6; Ku.2.5, Ve.3.2.

    • -तीर्थः Name of a sacred bathing-place; see पुष्कर above.

    • -नाभः an epithet of Viṣṇu.

    • -पत्रम् a lotus-leaf.

    • -प्रियः wax.

    • -बीजम् lotus-seed.

    • -विष्टरः the god Brahmā; जगाम लोकं स्वमखण्डितोत्सवं समीडितः पुष्करविष्टरादिभिः Bhāg. 3.19.31.

    • -व्याघ्रः an alligator.

    • -शिखा the root of a lotus.

    • -सारी a kind of writing; Latin V.

    • -स्थपतिः an epithet of Śiva.

    • -स्रज् Feminine a garland of lotuses. -Masculine (Dual) Name of the two Aśvinīkumāras.

    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under प

Part 16 of 38 पुण्ड – पुष्पंधयAll parts
  1. प – पठक
  2. पठनम् – पनस्यति
  3. पनस्यु – पराहन्
  4. परि – परिचिन्त्
  5. परिचिन्तनम् – परिनिष्पत्ति
  6. परिन्यास – परिमृज्
  7. परिमृद् – परिशुश्रूषा
  8. परिशुष् – परेत
  9. परेति – पर्वतीकृ
  10. पर्वतीय – पाचक
  11. पाचन – पादक्रमिक
  12. पादयति – पारिन्द्र
  13. पारिपन्थिक – पाशिक
  14. पाशिक्यम् – पिनाकी
  15. पिन्यास – पुण्ड्
  16. पुण्ड – पुष्पंधय
  17. पुष्पकम् – पृषोदर
  18. पृषोद्यानम् – पौंश्चलेय
  19. पौंश्चल्यम् – प्रकाश्
  20. प्रकाश – प्रघुण
  21. प्रघूर्ण – प्रण
  22. प्रणख – प्रतिग्रहिन्
  23. प्रतिग्रहीतृ – प्रतिबन्धि
  24. प्रतिबन्धिन् – प्रतिशक्
  25. प्रतिशम – प्रतीपायते
  26. प्रतीरम् – प्रत्युत्क्रम
  27. प्रत्युत्थानम् – प्रधानेन
  28. प्रधारण – प्रभञ्ज्
  29. प्रभञ्जनम् – प्रमेदित
  30. प्रमेय – प्रवयस्
  31. प्रवर – प्रवेल
  32. प्रवेश – प्रसारणम्
  33. प्रसारिणी – प्रहर्षणम्
  34. प्रहर्षित – प्राति
  35. प्रातिका – प्रार्थनीय
  36. प्रार्थयितृ – प्रेङ्ख्
  37. प्रेङ्ख – प्लक्ष
  38. प्लव – प्सुर