श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home
Sign in
ApteAll dictionariesSanskrit dictionaryDhātuPāṇiniConjugationDeclensionInflected formsParts of speechWord frequencyTree diagramAnalyzerRootsQuarter-verse indexMemorable linesNames

कोशःDictionaries

Apte Dictionary

V. S. Apte, The Practical Sanskrit–English Dictionary. Look up any word of the Gita in Devanagari, IAST or Harvard-Kyoto, or browse the headwords letter by letter.

Entry पुराण

  1. पुराणpurāṇaa.(-णा, -णी f.) [पुरा नवम् Nir.]
    1. (-णा, -णी Feminine) पुरा नवम् Nir.
    2. Old, ancient, belonging to olden times; पुराणमित्येव न साधु सर्वं न चापि काव्यं नवमित्यवद्यम् M.1.2; पुराणपत्रापगमादनन्तरम् R.3.7
    3. Aged, primeval; गृध्रराजः पुराणोऽसौ श्वशुरस्य सखा मम Rām.3.53.5; अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणः Bg.2.2.
    4. Decayed, worn out.

    Derived forms and compounds

    • -गः

      1. an epithet of Brahman.
      2. a reciter or reader of the Purāṇas.

    • -णम्

      1. A past event or occurrence.
      2. tale of the past, legend, ancient or legendary history.
      3. Name of certain well-known sacred works; these are 18; these are supposed to have been composed by Vyāsa, and contain the whole body of Hindu mythology. A Purāṇa treats of five topics (or लक्षणानि), and is hence often called पञ्चलक्षण; सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम् ॥ For the names of the 18 Purāṇas see under अष्टादशन्.

    • -णः A coin equal to 8 cowries; ते षोडश स्याद् धरणं पुराणश्चैव राजतः Ms.8.136.

    • -अन्तः an epithet of Yama.

    • -उक्त Adjective enjoined by or laid down in the Purāṇas.

    • -कल्पः Equivalent to पुराकल्प quod vide, which see

    • -पुरुषः

      1. an epithet of Viṣṇu.
      2. an old man; यद् वदन्ति चपलेत्यपवादं तन्न दूषणमहो चपलायाः । दोष एष जलधेः पितुरस्या यत् पुराणपुरुषाय ददौ ताम् Subhāṣ.; (where both senses are intended).

    • -प्रोक्त Adjective proclaimed by ancient sages; ParasmaipadaIV.3.15.

    • -विद्या, -वेदः knowledge of the past events.

    In the Gita2·2011·388·915·4

    अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो

    ajo nityaḥ śāśvato'yaṁ purāṇo — This is not born, nor does it die, nor is it a thing that comes into being once and passing away will never come into being again. It is unborn… 2·20
    • पुराणःpurāṇaḥnominative singular of the masculine form of the adjective purāṇa (ancient).
    • पुराणpurāṇaaccusative singular of the masculine form of the adjective purāṇa (ancient).
    • पुराणीpurāṇīnominative singular of the feminine form of the adjective purāṇa (ancient).
    Source: ApteSearch all dictionariesAnalyse the word

Browse by letter

Headwords under प

Part 16 of 38 पुण्ड – पुष्पंधयAll parts
  1. प – पठक
  2. पठनम् – पनस्यति
  3. पनस्यु – पराहन्
  4. परि – परिचिन्त्
  5. परिचिन्तनम् – परिनिष्पत्ति
  6. परिन्यास – परिमृज्
  7. परिमृद् – परिशुश्रूषा
  8. परिशुष् – परेत
  9. परेति – पर्वतीकृ
  10. पर्वतीय – पाचक
  11. पाचन – पादक्रमिक
  12. पादयति – पारिन्द्र
  13. पारिपन्थिक – पाशिक
  14. पाशिक्यम् – पिनाकी
  15. पिन्यास – पुण्ड्
  16. पुण्ड – पुष्पंधय
  17. पुष्पकम् – पृषोदर
  18. पृषोद्यानम् – पौंश्चलेय
  19. पौंश्चल्यम् – प्रकाश्
  20. प्रकाश – प्रघुण
  21. प्रघूर्ण – प्रण
  22. प्रणख – प्रतिग्रहिन्
  23. प्रतिग्रहीतृ – प्रतिबन्धि
  24. प्रतिबन्धिन् – प्रतिशक्
  25. प्रतिशम – प्रतीपायते
  26. प्रतीरम् – प्रत्युत्क्रम
  27. प्रत्युत्थानम् – प्रधानेन
  28. प्रधारण – प्रभञ्ज्
  29. प्रभञ्जनम् – प्रमेदित
  30. प्रमेय – प्रवयस्
  31. प्रवर – प्रवेल
  32. प्रवेश – प्रसारणम्
  33. प्रसारिणी – प्रहर्षणम्
  34. प्रहर्षित – प्राति
  35. प्रातिका – प्रार्थनीय
  36. प्रार्थयितृ – प्रेङ्ख्
  37. प्रेङ्ख – प्लक्ष
  38. प्लव – प्सुर