श्रीमद्भगवद्गीताBhagavad Gītā · in the light of Sri Aurobindo, home

व्याकरणम्Grammar

Pāṇini sūtras

The Aṣṭādhyāyī sūtra by sūtra: the text, its translation, the analysis of every word and the words carried over from earlier sūtras.

Sūtra 2·1·6

अव्ययं विभक्तिसमीपसमृद्धिव्यृद्ध्यर्थाभावात्ययासम्प्रतिशब्दप्रादुर्भावपश्चाद्यथानुपूर्व्ययौगपद्यसादृश्यसम्पत्तिसाकल्यान्तवचनेषु

avyayaṃ vibhaktisamīpasamṛddhivyṛddhyarthābhāvātyayāsampratiśabdaprādurbhāvapaścādyathānupūrvyayaugapadyasādṛśyasampattisākalyāntavacaneṣu

Show or hide information
Show

An indeclinable (avaya) employed with the sense of an inflective-affix (vibhakti) or of near to, or prosperity, or adversity, or absence of the thing, or departure, or not now, or the production of some sound, or after, or according to, or order of arrangement, or simultaneousness, or likeness, or possession, or totality, or termination, is invariably compounded with a word ending in a case-affix which is connected with it in sense, and the compound so formed is called Avyayûbhâva.

Padapāṭha avyayam vibhaktisamīpasamṛddhivyṛddhiarthaabhāvaatyayaasampratiśabdaprādurbhāvapaścātyathāānupūrvyayaugapadyasādṛśyasampattisākalyaantavacaneṣuअव्ययम् विभक्तिसमीपसमृद्धिव्यृद्धिअर्थअभावअत्ययअसम्प्रतिशब्दप्रादुर्भावपश्चात्यथाआनुपूर्व्ययौगपद्यसादृश्यसम्पत्तिसाकल्यअन्तवचनेषु

  1. avyayamअव्ययम्

    PartLexemeSandhi formMeaningStem + termination
    aअ avyayaअव्यय avyayamअव्ययम् particle avyayअव्यय् plus amअम्
  2. vibhakti+samīpa+samṛddhi+vyṛddhi+artha+abhāva+atyaya+a+samprati+śabda+prādurbhāva+paścāt+yathā+ānupūrvya+yaugapadya+sādṛśya+sampatti+sākalya+anta+vacaneṣuविभक्ति+समीप+समृद्धि+व्यृद्धि+अर्थ+अभाव+अत्यय+अ+सम्प्रति+शब्द+प्रादुर्भाव+पश्चात्+यथा+आनुपूर्व्य+यौगपद्य+सादृश्य+सम्पत्ति+साकल्य+अन्त+वचनेषु

    PartLexemeSandhi formMeaningStem + termination
    vव् vibhaktiविभक्ति vibhaktiविभक्ति declension vibhaktविभक्त् plus iइ
    sस् samīpaसमीप samīpaसमीप proximity samīpसमीप् plus aअ
    sस् samṛddhiसमृद्धि samṛddhiसमृद्धि prosperity samṛddhसमृद्ध् plus iइ
    vव् vyṛddhiव्यृद्धि vyṛddhiव्यृद्धि misfortune vyṛddhव्यृद्ध् plus iइ
    aअ arthaअर्थ arthaअर्थ object arthअर्थ् plus aअ
    aअ abhāvaअभाव abhāvaअभाव absence abhāvअभाव् plus aअ
    aअ atyayaअत्यय atyayaअत्यय death atyayअत्यय् plus aअ
    aअ aअ aअ not aअ
    sस् sampratiसम्प्रति sampratiसम्प्रति now sampratiसम्प्रति
    śश् śabdaशब्द śabdaशब्द sound śabdशब्द् plus aअ
    pप् prādurbhāvप्रादुर्भाव् prādurbhāvaप्रादुर्भाव appearance prādurbhāvप्रादुर्भाव् plus aअ
    pप् paścātपश्चात् paścātपश्चात् subsequently paścātपश्चात्
    yय् yathāयथा yathāयथा equally yathāयथा
    āआ ānupūrvyaआनुपूर्व्य ānupūrvyaआनुपूर्व्य sequence ānupūrvyआनुपूर्व्य् plus aअ
    yय् yaugapadyaयौगपद्य yaugapadyaयौगपद्य simultaneity yaugapadyयौगपद्य् plus aअ
    sस् sādṛśसादृश् sādṛśyaसादृश्य resemblance sādṛśyसादृश्य् plus aअ
    sस् sampattiसम्पत्ति sampattiसम्पत्ति fulfillment sampattसम्पत्त् plus iइ
    sस् sākalyaसाकल्य sākalyaसाकल्य completeness sākalyसाकल्य् plus aअ
    aअ antaअन्त antaअन्त end antअन्त् plus aअ
    vव् vacanaवचन vacaneṣuवचनेषु statement vacanवचन् plus eṣuएषु

Anuvṛtti

  1. avyayībhāvaḥअव्ययीभावः 2·1·5

    PartLexemeSandhi formMeaningStem + termination
    aअ avyayībhāvअव्ययीभाव् avyayībhāvaḥअव्ययीभावः avyayībhāvaअव्ययीभाव avyayībhāvअव्ययीभाव् plus aḥअः

Sūtras · 2·1

72 sūtras

Derive a verbal form

Type in Devanāgarī or IAST.Example: शोचन्ति or śocanti